- Art Gallery -

 

- Γεγονότα, Hμερολόγιο -

ΕλλάδαΕλλάδα

Περιφέρεια : Κρήτη
Νομός : Λασιθίου

Νομός ΛασιθίουΔήμος Λεύκης

-- Δήμος Λεύκης --

Η Ετιά ή Εθιά είναι χωριό του δήμου Σητείας, της περιφερειακής ενότητας (πρώην νομού) Λασιθίου, στην ανατολική Κρήτη. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, το χωριό δεν έχει μόνιμο πληθυσμό. Είναι κτισμένη σε υψόμετρο 510 μέτρων, 14 χιλιόμετρα νότια της Σητείας.[2] Το χωρίο ήταν ένα από τα μεγάλυτερα στη βενετσιάνικη Κρήτη και σώζεται μεγάλη ενετική έπαυλη στο χωριό. Έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός.

Etia 01

Ιστορικά στοιχεία

Στο ύψωμα Ετιανή Κεφάλα (υψόμετρο 715 μέτρα), νότια του χωριού βρέθηκε συλημμένο ιερό κρυφής, χωρίς ίχνη κτιρίου. Από τη θέση συλλέχθησαν τεμάχια ειδωλίων και ζώων. Το χωριό πιθανότατα υπήρχε ήδη από τη βυζαντινή εποχή, όπως μαρτυρά η παρουσία των ναών της Αγίας Αικατερίνης και του Αγίου Ιωάννη, με ίχνη τοιχογραφιών.[3] Το όνομα του χωριού προέρχεται από το δέντρο ιτιά, το οποίο στην Κρήτη αποκαλείται Ετιά ή Εθιά.[2]

Ενετική έπαυλη De Μezzo 0348
H Ενετική έπαυλη De Μezzo, εντός του χωριού.

Το γόνιμο έδαφος και το κλίμα της περιοχής οδήγησαν σε μεγάλη ανάπτυξη του οικισμού κατά τους ενετικούς χρόνους και έγινε ένας από τους μεγαλύτερους οικισμούς της Κρήτης.[2] Η περιοχή φαίνεται να αποτελούσε φέουδο της οικογένειας Ντε Μέτσο, η οποία κατασκεύασε μεγαλοπρεπή έπαυλη στο χωριό. Η έπαυλη σώζεται μέχρι σήμερα, αν και μερικώς κατεστραμμένη και αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα δείγμα βενετσιάνικης αρχιτεκτονικής σε ολόκληρη την Κρήτη. Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Etea στην επαρχία Σητείας. Στην ενετική απογραφή του 1583 από τον Καστροφύλακα αναφέρεται ως Ettea με 564 κατοίκους. Ο Βασιλικάτα το αναφέρει το 1630 ως Ethea. Στην τουρκική απογραφή του 1671 αναφέρεται ως Nitye με 62 χαράτσια.[2]

Μετά την απομάκρυνση του Βενετών, η έπαυλη χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία των Τούρκων πρόκριτων και έγινε γνωστή ως Σεράγι.[4] Το Δεκέμβριο του 1828 οι επαναστάτες κατάφεραν να απομονώσουν στην έπαυλη ένοπλους Τούρκους και γυναικόπαιδα. Όταν οι πολιορκημένοι έμαθαν ότι οι ευρισκόμενοι σε αντίστοιχοι κατάσταση πολιορκημένοι στις κοντινές Λιθίνες πυρπολήθηκαν και πέθαναν, παραδόθηκαν. Οι επαναστάτες τότε αφαίρεσαν ξυλεία από την στέγη της έπαυλης με αποτέλεσμα ο δεύτερος όροφος να καταρρεύσει.[2]

Το χωριό αναφέρεται στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 ως Nethia με 2 χριστιανικές και 10 μουσουλμανικές οικογένειες. Το 1881 αναφέρεται ως Ετηά με 18 χριστιανούς και 94 μουσουλμάνους κατοίκους και ανήκε στο δήμο Χαντρά. Στην απογραφή του 1900 ανήκε στον ίδιο δήμο και ο πληθυσμός του χωριού είχε μειωθεί στους 8 κατοίκους, καθώς οι μουσουλμάνοι κάτοικοί του το είχαν εγκαταλείψει. Στην απογραφή του 1920 υπαγόταν στον αγροτικό δήμο Αρμένων.[2]
Απογραφές πληθυσμού

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[2] 8 27 22 53 47 34 14 8 0 0


Σημεία ενδιαφέροντος
Ο ναός του Αγίου Ιωάννη

Η βενετσιάνικη βίλλα των Ντε Μέτσο (De Mezzo) στο βόρειο άκρο του χωριού αποτελεί ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα βενετσιάνικης αρχιτεκτονικής σε ολόκληρη την Κρήτη. Το κτίριο περιγράφεται ότι αρχικά ήταν τριώροφο αλλά μετά από διαδοχικές καταστροφές σήμερα σώζεται μόνο το ισόγειο. Πάνω από την κεντρική είσοδο σώζονται τα οικόσημα των Dei Mezzo. Η έπαυλη περιβαλλόνταν από αυλή με εντυπωσιακή είσοδο, η οποία δεν υπάρχει πια.[5] Δεξιά της εισόδου, στην ανατολική πλευρά της αυλής, ο επίσκοπος Τριβιζάς Μελέτιος κατασκεύασε το 1701 κρήνη.[2]

Στο χωριό σώζονται επίσης ο ναός του Αγίου Ιωάννη, με τοιχογραφίες, και ο ναός της Αγίας Αικατερίνης, ο οποίος κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας είχε μετατραπεί σε τζαμί και λειτουργούσε ως τέτοιο μέχρι το 1897.[3]


Παραπομπές

(Ελληνικά) Hellenic Statistical Authority databases.
Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Α΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελίδες 260–261.
Παπαδάκης, Νίκος (1989). Σητεία (2η έκδοση). Σητεία: Δήμος Σητείας. σελ. 39.
Παπαδάκης, Νίκος (1989). Σητεία (2η έκδοση). Σητεία: Δήμος Σητείας. σελ. 35.
Παπαδάκης, Νίκος (1989). Σητεία (2η έκδοση). Σητεία: Δήμος Σητείας. σελ. 39.

Δημοτική Ενότητα Λευκής
Τοπική Κοινότητα Αγίας Τριάδος
Αγία Τριάς, η
Κουφονήσιον, το (νησίς)
Τοπική Κοινότητα Απιδίων
Γούδουρας, ο
Έξω Απίδιον, το
Καλός Λάκκος, ο
Μέσα Απίδιον, το
Τοπική Κοινότητα Αρμένων
Αρμένοι, οι
Ασπρόλιθος, ο
Ετιά, η
Τοπική Κοινότητα Ζίρου
Αγία Ειρήνη, η
Αγριλιά, η
Ζίρος, η
Καλόν Χωρίον, το
Λαμνώνιον, το
Ξερόκαμπος, ο
Χαμαίτουλον, το
Τοπική Κοινότητα Παππαγιαννάδων
Βορίον, το
Παππαγιαννάδες, οι
Σκλάβοι, οι
Συκέα, η
Τοπική Κοινότητα Χανδρά
Άγιος Παντελεήμων, ο
Κατελιώνας, ο
Χανδράς, ο

Νομός Λασιθίου : Δήμος, Κοινότητα

Αγίου Νικολάου | Ιεράπετρας | Ιτάνου | Λεύκης | Μακρύ Γιαλού | Νεάπολης Λασιθίου | Οροπεδίου Λασιθίου | Σητείας

Βραχασίου

Για πλήρη κατάλογο των πόλεων και οικισμών του νομού, δείτε επίσης : Διοικητική διαίρεση νομού Λασιθίου

Γεωγραφία της Ελλάδας

Γεωγραφία της Ελλάδας : Αλφαβητικός κατάλογος

Α - Β - Γ - Δ - Ε - Ζ - Η - Θ - Ι - Κ - Λ - Μ -
Ν - Ξ - Ο - Π - Ρ - Σ - Τ - Υ - Φ - Χ - Ψ - Ω

Χώρες της Ευρώπης

Άγιος Μαρίνος | Αζερμπαϊτζάν1 | Αλβανία | Ανδόρρα | Αρμενία2 | Αυστρία | Βατικανό | Βέλγιο | Βοσνία και Ερζεγοβίνη | Βουλγαρία | Γαλλία | Γερμανία | Γεωργία2 | Δανία | Δημοκρατία της Ιρλανδίας | Ελβετία | Ελλάδα | Εσθονία | Ηνωμένο Βασίλειο | Ισλανδία | Ισπανία | Ιταλία | Κροατία | Κύπρος2 | Λεττονία | Λευκορωσία | Λιθουανία | Λιχτενστάιν | Λουξεμβούργο | Μάλτα | Μαυροβούνιο | Μολδαβία | Μονακό | Νορβηγία | Ολλανδία | Ουγγαρία | Ουκρανία | ΠΓΔΜ | Πολωνία | Πορτογαλία | Ρουμανία | Ρωσία1 | Σερβία | Σλοβακία | Σλοβενία | Σουηδία | Τουρκία1 | Τσεχία | Φινλανδία

Κτήσεις: Ακρωτήρι3 | Δεκέλεια3 | Νήσοι Φερόες | Γιβραλτάρ | Γκέρνσεϋ | Τζέρσεϋ | Νήσος Μαν

1. Κράτος μερικώς σε ασιατικό έδαφος. 2. Γεωγραφικά ανήκει στην Ασία, αλλά θεωρείται ευρωπαϊκό κράτος για ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους. 3. Βρετανικό έδαφος μέσα στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Κόσμος

Αλφαβητικός κατάλογος

Hellenica World - Scientific Library

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License

 HellenicaWorld News