Το Άνω Κεφαλάρι είναι πεδινό χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας της Ανατολικής Μακεδονίας στην Περιφερειακή Ενότητα Δράμας.[1]

Γεωγραφικά στοιχεία

Το Άνω Κεφαλάρι βρίσκεται στην πεδιάδα της Δράμας και τα νότια όρια με την Περιφερειακή Ενότητα Καβάλας με υψόμετρο 85 μέτρα[2]. Απέχει περίπου 8 χλμ. δυτικά από το Καλαμπάκι (έδρα δήμου), 16 χλμ. νοτιοανατολικά από τη Δράμα και 24 χλμ. βορειοδυτικά από την Καβάλα. Το χωριό είναι κτισμένο δίπλα και νοτιοανατολικά από το Κάτω Κεφαλάρι και νότια από τα Κύργια (Κύρια) ενώ στη δυτική του πλευρά περνάει ο μικρός ποταμός Ζυγάκτης. Ο ποταμός σχηματίζεται από τις πλούσιες σε νερά πηγές της Βόριανης (στα βόρεια αλλά και άλλες πηγές, τροφοδοτεί με άφθονο νερό ολόκληρη την πόλη της Καβάλας, αλλά και την περιοχή του Καλαμπακίου. Η περιοχή γύρω του είναι πλούσια σε βλάστηση, με ψηλά πλατάνια και αποτελεί τοποθεσία με τουριστικό και φυσικό ενδιαφέρον, γι΄ αυτό και διαθέτει πολλά κέντρα εστίασης και αναψυχής (ταβέρνες, καφέ κ.α.).[3] Στη βορειοδυτική άκρη του χωριού, σε μία έκταση 12 στρεμμάτων, υπάρχει ιχθυοτροφείο παραγωγής νωπής και καπνιστής πέστροφας και οξύρρυγχου.[4]
Ιστορικά και διοικητικά στοιχεία

Η περιοχή του Κεφαλαρίου έχει ίχνη κατοίκησης από τα προϊστορικά μέχρι τα βυζαντινά χρόνια. Βόρεια, κοντά στις πηγές Βοϊράνης και προς τον Άγιο Αθανάσιο, σε χαμηλό λόφο έχει εντοπιστεί προϊστορικός οικισμός[5] αλλά και τμήματα κτιρίων, επιγραφές, κεραμικά όστρακα και κομμάτια σαρκοφάγων ρωμαϊκής πολίχνης. Το 1989 στους πρόποδες του Κεφαλαρίου αποκαλύφθηκε τμήμα ρωμαϊκού αγωγού. Ανατολικά στον λόφο "Παναγιά" υπάρχουν λείψανα ακρόπολης Pωμαϊκών και Bυζαντινών χρόνων και η περιοχή έχει κηρυχθεί από το 1980 αρχαιολογικός χώρος.[6]

Το Άνω Κεφαλάρι, μέχρι το 1951, μαζί με το Κάτω Κεφαλάρι αποτελούσαν κοινό συνοικισμό του Αγίου Αθανασίου και ονομάζονταν από κοινού Κεφαλάρι (επί τουρκοκρατίας Μπουνάρμπαση).[7] Οι μουσουλμάνοι κάτοικοί του, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και την Ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 μετακινήθηκαν στην Τουρκία ενώ στο χωριό ήρθαν και εγκαταστάθηκαν αρχικά 83 προσφυγικές οικογένειες (304 άτομα).[8]

Ως ξεχωριστός οικισμός με την ονομασία Άνω Κεφαλάρι αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά το 1951 όταν απογράφηκε στην τότε κοινότητα Αγίου Αθανασίου. Το 1957 με το ΦΕΚ 37Α - 13/03/1957 ορίστηκε έδρα της κοινότητας Κεφαλαρίου.[9] (μέχρι τότε έδρα ήταν το Κάτω Κεφαλάρι). Σύμφωνα με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με το Κάτω Κεφαλάρι αποτελούν την τοπική κοινότητα Κεφαλαρίου που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Δοξάτου του Δήμου Δοξάτου και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 ως κοινότητα έχει πληθυσμό 672 κατοίκους ενώ ως οικισμός 339[10]. Η τοπική κοινότητα με την απογραφή του 2021 είχε 576 κατοίκους Η τοπική κοινότητα Κεφαλαρίου είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός, με έκταση 10,054 χλμ² (2011). [11]
Πληθυσμός
Μόνιμος [12][13][14] Έτος Πληθυσμός
1991 428 (618)
2001 446 (793)
2011 339 (672)
Πραγματικός (de facto) [15][16][11] Έτος Πληθυσμός
1961 498 (781)
1971 383 (698)
1981 381 (753)
1991 433 (632)
2001 472 (851)
2011 346 (677)

(σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας)

Λεωνίδας Μαλαμίδης

Παραπομπές

Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 236, τομ. 4.
«ΚΕΦΑΛΑΡΙ (Χωριό) ΔΡΑΜΑ - GTP». www.gtp.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2021.
rena. «Το μοναδικής ομορφιάς Κεφαλάρι του Δήμου Δοξάτου. - Destanea». destanea.com (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2021.
«Δήμος Δοξάτου - Τοπική Kοινότητα Κεφαλαρίου». www.doxato.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2021.
«ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Ιανουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2021.
«ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2021.
«ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών / Κεφαλάρι». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2021.
«Κατάλογος προσφυγικών συνοικισμών Μακεδονίας». archive.is. 30 Ιουνίου 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2012. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2021.
«ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 4 Μαΐου 2021.
«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10482 (σελ. 8 του pdf)
https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous
https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2011_monimos.pdf
https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_monimos.pdf
https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_monimos.pdf
ΠΛ 8:448

ΠΛΜ 33:210

Πηγές

Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, 1995, 2006 (ΠΛΜ)
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1964 (ΠΛ)