Αγία Κυριακή Θεσπρωτίας

Η Αγία Κυριακή είναι οικισμός και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας (τέως δήμου) Παραμυθιάς, του δήμου Σουλίου, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Θεσπρωτίας, στην περιφέρεια Ηπείρου, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης.[1][2] Πρίν το πρόγραμμα Καλλικράτης και το σχέδιο Καποδίστριας ανήκε στην επαρχία Σουλίου του νομού Θεσπρωτίας, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Ηπείρου.[3][4]

Μέχρι το 1928, η Αγία Κυριακή ονομαζόταν Πόπ(π)οβο.[1]

Γεωγραφία

Η Αγία Κυριακή είναι οικισμός στο ανατολικό τμήμα του νομού Θεσπρωτίας. Βρίσκεται σε ορεινή τοποθεσία στο διάσελο ανάμεσα στους βόρειους πρόποδες των ορέων Παραμυθιάς και Σουλίου, κοντά στις πηγές του Ποποβίτικου ποταμού, λίγο πρίν τα όρια με τον νομό Ιωαννίνων και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 670. Aπέχει περίπου 37 χλμ. Α. της Ηγουμενίτσας. Η κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, με έκταση 18,987 χμ² (2011) [3][4][5][6]

Πληθυσμός
Μόνιμος [7][8][9] Έτος Πληθυσμός
1991 54
2001 42
2011 27
Πραγματικός (de facto) [1][3][4] Έτος Πληθυσμός
1961 131
1971 50
1981 54
1991 86
2001 46
2011 35

Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»

Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1919 ως Πόπποβο και ορίστηκε έδρα της κοινότητας Ποππόβου του νομού Ιωαννίνων. Το 1928 μετονομάστηκε σε Αγία Κυριακή. Με το ΦΕΚ 119Α –01/04/1937 υπήχθη στο νομό Θεσπρωτίας. Με το ΦΕΚ 244Α – 4/12/1997 αποσπάστηκε από την κοινότητα Αγίας Κυριακής και προσαρτήθηκε στον δήμο Παραμυθιάς. Με το ΦΕΚ 87Α – 07/06/2010 αποσπάστηκε από τον δήμο Παραμυθιάς και προσαρτήθηκε στον δήμο Σουλίου.[2]
Ιστορικά στοιχεία

Κοντά στο χωριό εντοπίζεται η θέση αρχαίας κώμης (ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων), η οποία υπαγόταν διοικητικά στην κοντινή ρωμαϊκή αποικία της Φωτικής. Οι κάτοικοι του ορεινού αυτού οικισμού, που έλεγχε μια φυσική διάβαση προς την αρχαία Μολοσσία, πιθανόν ασχολούνταν με την κτηνοτροφία και την υλοτομία, όπως συμπεραίνεται από το παρακείμενο δάσος από έλατα και πεύκα.[10]
Αξιοθέατα

Το πέτρινο γεφύρι του Γκούμου στον Ποποβίτικο ποταμό, παραπόταμο του Καλαμά. Είναι μονότοξο, με άνοιγμα τόξου 5 μ., ύψος τόξου 4,6 μ., μήκος 11 μ. και πλάτος 2μ.
Τα πηγάδια του οικισμού, όπως το πηγάδι των Βερμπέων και Τελελέων
Η φερώνυμη εκκλησία της Αγίας Κυριακής (Ποπόβου)
Οι εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής και Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης
Ο Άγιος Βλάσιος στα νοτιοανατολικά

[11][12]

Πεζοπορία

Το χωριό είναι το σημείο αφετηρίας ή τερματισμού της πεζοπορικής διαδρομής Ελευθεροχώρι-Κορυφή Γκορίλα-Αγία Κυριακή (Πόποβο), μήκους 14,5 χλμ.[13]
Προσωπικότητες

Νικόλαος Κουτούπης, οπλαρχηγός
Αθανασίου (1912-1989), πολιτικός

[14][15]
Παραπομπές

https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous
https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=17888
ΠΛ 1:130
ΠΛΜ 1:386
Εκδόσεις «Ελλάδα»
Δομή 1:143
https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2011_monimos.pdf
https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_monimos.pdf
https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_monimos.pdf
Σαμσάρης, σ. 80
http://www.petrinagefiria.com/?q=content/%CE%B3%CE%B5%CF%86%CF%8D%CF%81%CE%B9-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CE%BF%CF%85
«Διακοπές», σ. 899
https://el.wikiloc.com/oreibasia-diadromes/eleutherokhori-gkorila-popobo-ag-kuriake-12811796
Οικονόμου σ. 79, 82

https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/f3c70a23-7696-49db-9148-f24dce6a27c8/1822-1935.pdf

Πηγές

Φώτιος Γ. Οικονόμου: Η Θεσπρωτία από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των ημερών ημών, Αθήναι 1979
Δ. Κ. Σαμσάρης: Η ρωμαϊκή αποικία της Φωτικής στη Θεσπρωτία της Ηπείρου (Ιστορικογεωγραφική και επιγραφική συμβολή), Γιάννινα 1994, σ. 80
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, εκδ. 1978, 2006
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963
Εγκυκλοπαίδεια Δομή, εκδ. 2002-4
Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς)
eetaa.gr