Ο Μάραθος είναι ορεινό χωριό της Στερεάς Ελλάδας στην Περιφερειακή Ενότητα Ευρυτανίας.[2]

Γεωγραφία - Ιστορία

Ο Μάραθος βρίσκεται στα όρια με την Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας, στις πλαγιές των Ευρυτανικών Αγράφων σε υψόμετρο 940 μέτρα[3] και σε απόσταση 25 χλμ. Β. από το Κερασοχώρι (έδρα του δήμου) και 64 χλμ. ΒΔ. από το Καρπενήσι. Το χωριό είναι κτισμένο ανάμεσα στις βουνοκορφές Κόφτρα (ΒΔ. - 1.506 μ.), Πουλί (ΒΑ. - 1.671), Μάραθος (Α. - 1.608 μ.), Ουρανός (Ν. - 1.601 μ.) και Κατσαντώνης (ΝΔ. - 1.431 μ.) ενώ στη βόρεια άκρη, στο βάθος γκρεμού, ρέει ο χείμαρρος Μυρισιώτης που εκβάλει δυτικά στον Αγραφιώτη ποταμό.

Είναι η γενέτειρα του θρυλικού κλέφτη Κατσαντώνη και την περίοδο της τουρκοκρατίας ονομαζόταν Μύρεση ή Μύρισι. Σύμφωνα με τον Γάλλο περιηγητή Φρανσουά Πουκεβίλ κατοικούσαν 30 οικογένειες ενώ αργότερα στην απογραφή του 1907 αριθμούσε 403 κατοίκους.[4] Σημαντικό ιστορικό και θρησκευτικό αξιοθέατο του χωριού είναι η βυζαντινή εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών η οποία είναι «τρίκογχος ναός με τρούλλο, κατάγραφος εσωτερικά με τοιχογραφίες του 1598. Zωγράφοι είναι ο Γεώργιος Γεωργίου και ο Γεώργιος Aναγνώστου» και η οποία έχει χαρακτηριστεί από το 1951 ιστορικό μνημείο.[5] Στην εκκλησία αυτή βαφτίστηκε ο Κατσαντώνης και κάθε χρόνο το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος γίνονται εκδηλώσεις μνήμης προς τιμή του, γνωστές ως «Κατσαντώνεια».[6] Αξιοθέατα είναι, μεταξύ άλλων, τα δεκάδες μονοπάτια της περιοχής, η κεντρική εκκλησία του χωριού της βυζαντινής εποχής και ο παλιός πέτρινος νερόμυλος στην βορειοδυτική άκρη του χωριού δίπλα στον χείμαρρο Μυρισιώτη.
Διοικητικά

Μετά την απελευθέρωση, αναφέρεται επίσημα το 1836 με την παλιά του ονομασία Μήρισι Αγράφων να προσαρτάται στον τότε Δήμο Κυφαίων. Το 1912 με το ΦΕΚ 261Α - 31/08/1912 ορίστηκε έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας και το 1928 ΦΕΚ 81Α - 14/05/1928 μετονομάστηκε σε Μάραθος.[7] Σύμφωνα με το διοικητικό σχέδιο «Καλλικράτης» μαζί με τον Κατσαντώνη και το Σέλο αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Μαράθου που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Αγράφων του Δήμου Αγράφων και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 ως κοινότητα έχει πληθυσμό 131 κατοίκους ενώ ως οικισμός έχει 102.[8]
Δημογραφική εξέλιξη

Η πρόσφατη δημογραφία εξέλιξη του οικισμού είναι η εξής:
Έτος Πληθ.
1991 59
2001 45
2011 102
2021 57

Παραπομπές

(Ελληνικά) Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 140, τομ. 21.
«MARATHOS (Village) AGRAFA - GTP». www.gtp.gr (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2021.
«Μάραθος». Δήμος Αγράφων. Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2021.
«ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2021.
Παλμός, Ευρυτανικός. «ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΕΙΑ 2020 Στο Μάραθο | www.evrytanikospalmos.gr». Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2021.
«Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών». ΕΕΤΑΑ. Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2021.
«ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10660-61 (σελ. 186-187 του pdf)