Τζέιμς Κουκ


Το επίσημο ποτραίτο του Κουκ ζωγραφισμένο από τον Ναθάνιελ Ντανς

Ο Τζέιμς Κουκ (αγγλ: James Cook) 27 Οκτωβρίου, 1728 Μάρτον, Γιορκσάιρ – 14 Φεβρουαρίου 1779 κόλπος Κιλακέκουα, Χαβάη, ήταν βρετανός θαλασσοπόρος και εξερευνητής. Ο Κουκ έκανε τρία εξερευνητικά ταξίδια για λογαριασμό της Μεγάλης Βρετανίας και έπλευσε δύο φορές τον γύρο του κόσμου. Ήταν ο πρώτος βρετανός καπετάνιος που έκανε τον περίπλου της γης με ένα μοναδικό σκάφος. Ήταν επίσης ο πρώτος που σταμάτησε το σκορβούτο ρυθμίζοντας τη δίαιτα του πληρώματός του με την προληπτική λήψη κίτρου και ξινολάχανου. Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους θαλασσοπόρους παγκοσμίως.

Θαλασσοπορίες

Ο Κουκ ήταν μαθητευόμενος σε μια ναυτιλιακή εταιρία στην ηλικία των 15 ετών. Αργότερα κατετάγη στο Βρετανικό Ναυτικό το 1755 στην ηλικία των 27.

Πρώτο ταξίδι

Το 1768, το βρετανικό Ναυαρχείο όρισε ως αποστολή στον Κουκ, υποπλοίαρχο τότε στον βαθμό, να ηγηθεί επιστημονικής αποστολής στη νήσο Ταϊτή του νότιου Ειρηνικού, για να εγκαθιδρύσει αστρονομικό παρατηρητήριο. Η αποστολή τους ήταν να μετρήσουν μια έκλειψη Ηλίου από την Αφροδίτη. Το Ναυαρχείο επέλεξε τον Κουκ, εξαιτίας των αποδεδειγμένων ικανοτήτων του ως πλοηγού και για το ενδιαφέρον του στην αστρονομία. Ξεκίνησε το ταξίδι του στις 12 Αυγούστου 1768 με το πλοίο «Endeavour» και έφτασε στην Ταϊτή στις 13 Απριλίου 1769. Στις 3 Ιουνίου 1769, ο Κουκ είχε μετρήσει επιτυχώς τον χρόνο διέλευσης της Αφροδίτης. Με αυτόν τον τρόπο βοήθησε τους επιστήμονες να βελτιώσουν την αντίληψή τους για το μέγεθος του ηλιακού συστήματος.

Οι μυστικές εντολές ωστόσο του Κουκ περιελάμβαναν την ανακάλυψη των άγνωστων περιοχών του νότου των αποκαλούμενων Terres Australes Incognita για τις οποίες οι αρχαίοι γεωγράφοι πίστευαν πως κρατούν τον κόσμο σε ισορροπία. Οποιαδήποτε τέτοια ανακάλυψη ήταν οικονομικά και εμπορικά σημαντική για μια αποικιοκρατική δύναμη όπως η Μεγάλη Βρετανία του 18ου αιώνα. Ανώφελα αναζήτησε σε αυτό το ταξίδι τις άγνωστες επικράτειες ο Κουκ και πείστηκε πως τέτοια μεγάλη άγνωστη ήπειρος δεν υπήρχε. Τον Οκτώβριο του 1769 έγινε ο πρώτος ευρωπαίος που αποβιβάστηκε στη Νέα Ζηλανδία. Τα νησία είχε ήδη παρατηρήσει το 1642 ο ολλανδός πλοίαρχος Αμπλ Τάζμαν (Able Tasman) δίνοντας παράλληλα το όνομα της ολλανδικής επαρχίας Ζήλαντ (Zeelandt). Το 1770 ο Κουκ διεξήγαγε λεπτομερή επιθεώρηση της ανατολικής ακτής της Νέας Ολλανδίας εκείνο δηλαδή το τμήμα της ηπείρου που οι Ολλανδοί δεν είχαν χαρτογραφήσει και στις 22 Αυγούστου 1770 διεκδίκησε τα εδάφη για λογαριασμό της Μεγάλης Βρετανίας. Το όνομα Αυστραλία χρησιμοποιήθηκε πολύ αργότερα, στις αρχές του 19ου αιώνα.

Δεύτερο ταξίδι

Στο δεύτερο ταξίδι του ο Τζέιμς Κουκ έπλευσε μακρύτερα από οποιονδήποτε άλλο Ευρωπαίο. Έκανες τον περίπλου της Ανταρκτικής με το διάσημο πλοίο του «Resolution», αλλά ο πάγος που περιέβαλλε την ήπειρο τον εμπόδισε να δει την ξηρά. Έκτοτε η ύπαρξη της Ανταρκτικής έμεινε αναπόδεικτη έως το 1840. Επιστρέφοντας στην Αγγλία το 1775, ο Κουκ προήχθη σε πλοίθαρχο και εκλέχθηκε Εταίρος της Βασιλικής Εταιρίας.

Τρίτο ταξίδι

Τον Ιούλιο του 1776 ο Κουκ ξεκίνησε για το τρίτο ταξίδι του, πάλι με το Resolution. Η αποστολή του ήταν η αναζήτηση πιθανής βόρειας θαλάσσιας οδού μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Το 1778 ο Κουκ έγινε ο πρώτος Ευρωπαίος που προσέγγισε τα νησιά της Χαβάης. Λίγο αργότερα κατά την ίδια χρονιά έπλευσε προς τη βορειοδυτική ακτή της Βόρειας Αμερικής, και έγινε ο πρώτος ευρωπαίος που πάτησε το πόδι του στο νησί Βανούβερστη Βρετανική Κολούμπια. Συνέχισε την παράκτια ναυσιπλοΐα του και μέσω του Βερίγγειου εισήλθε στον Αρκτικό ωκεανό. Το συμπαγές τείχος πάγου εμπόδισε την αποστολή και έτσι ο Κουκ επέστρεψε στα νησιά της Χαβάης.Πρόωρος θάνατος

Όντας στα νησιά της Χαβάης στις 14 Φεβρουαρίου 1779 ο Τζέιμς Κουκ, προσπάθησε να διερευνήσει την αρπαγή μιας βάρκας στον κόλπο Κιλακέκουα από κάποιον ιθαγενή. Η συνήθης τακτική ήταν να κρατιέται κάποιος όμηρος έως ότου επιστραφούν τα κλεμμένα αντικείμενα[1] Ο Κουκ προσπάθησε να πάρει ως όμηρο τον βασιλέα της Χαβάης Kalaniopu'u. Οι ιθαγενείς τον εμπόδισαν και τον ανάγκασαν να υποχωρήσει ως την ακτή. Στρέφοντας την πλάτη του για να σπρώξει τις λέμβους στο νερό χτυπήθηκε στο κεφάλι και κατόπιν μαχαιρώθηκε μέχρι θανάτου από κάποιον ιθαγενή[2].

Αργότερα οι ιθαγενείς και κατόπιν έκκλησης του πληρώματος παρέδωσαν το σώμα του κυβερνήτη για να ταφεί στη θάλασσα σύμφωνα μες την επίσημη βρετανική ναυτική παράδοση[3] Την ολοκλήρωση της αποστολής ανέλαβε ο Κλερκ και έκανε την τελική προσπάθεια για να περάσει τον Βερίγγειο. Μετά τον θάνατο του Κλερκ, το Resolution και το Discovery επέστρεψαν στην Αγγλία τον Οκτώβριο του 1780 υπό τον Τζον Γκορ, βετεράνο από το πρώτο ταξίδι του Κουκ και τον πλοίαρχο Τζέιμς Κινγκ. Η αφήγηση του Κουκ για το τρίτο και τελευταίο του ταξίδι ολοκληρώθηκε κατά την επιστροφή από τον Κουκ.

Τα ταξίδια του πλοιάρχου Κουκ. Το πρώτο ταξίδι υποδεικνύεται με κόκκινη, το δεύτερο ταξίδι με πράσινη και το τρίτο ταξίδι με γαλάζια γραμμή. Η πορεία του πληρώματος του Κουκ μετά τον θάνατό του υποδεικνύεται με διακεκομένη γαλάζια γραμμή. (*)

Σημειώσεις - Παραπομπές

1. ↑ Βλ. Collingridge, Vanessa 2003, Captain Cook: The Life, Death and Legacy of History's Greatest Explorer, Ebury Press, ISBN 0-09-188898-0.
2. ↑ Collingridge, Vanessa 2003, 410 κ.ε. Obsession and Betrayal.
3. ↑ Βλ. Collingridge, Vanessa 2003, 413 Obsession and Betrayal.

Δικτυακοί τόποι

  • 'Cook, James (1728 - 1779)', Australian Dictionary of Biography, Volume 1, Melbourne University Press, 1966, pp 243-244
  • Βιογραφία στο Dictionary of Canadian Biography Online
  • Εταιρία Κάπταιν Κουκ
  • The Endeavour journal (1) και The Endeavour journal (2), όπως τα τηρούσε ο James Cook - ψηφιοποιημένα από τη National Library of Australia.
  • Captain James Cook: The World's Explorer
  • Life in the Pacific of the 1700s: The Cook/Forster Collection of the Georg August University of Göttingen έκθεση στην Ακαδημία Τεχνών της Χονολουλού 23 Φεβρουαρίου - 14 Μαΐου 2006
  • The South Seas Project: maps and online editions of the Journals of James Cook's First Pacific Voyage. 1768-1771, Includes full text of journals kept by Cook, Joseph Banks and Sydney Parkinson, as well as the complete text of John Hawkesworth's 1773 Account of Cook's first voyage.
  • Έργα του James Cook στο Project Gutenberg
  • Βλ. το χάρτη περ. 1780 του τρίτου ταξιδιού του Κουκ από τον Rigobert Bonne, Carte de la Côte N.O. de l'Amérique et de la Côte N.E. de l'Asie reconnues en 1778 et 1779 / par M. Bonne, Ingenieur-Hydrographe de la Marine στο Portal to Texas History.
  • Ανακάλυψη της Ν. Ζηλανδίας
  • Τα ταξίδια του Κάπταιν Κουκ, Izidor Hafner, The Wolfram Demonstrations Project].
  • Cook's Pacific Encounters: Cook-Forster Collection online φωτογραφίες και περιγραφές περισσότερων των 300 τέχνεργων που συλλέχθηκαν στα τρία ταξίδια του Κουκ στον Ειρηνικό.
  • Εικόνες και περιγραφές αντικειμένων που σχετίζονται με τον Τζέιμς Κουκ στο Μουσείο της Νέας Ζηλανδίας Te Papa Tongarewa

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License