Ο Κολούμπος ή το Κολούμπο είναι ενεργό υποθαλάσσιο ηφαίστειο σε απόσταση 6,5 χιλιομέτρων βορειοανατολικά της Σαντορίνης, το οποίο ανήκει στο Ηφαιστειακό τόξο του Νοτίου Αιγαίου. Έγινε γνωστό μετά από μεγάλη ηφαιστειακή έκρηξη στις 27 Σεπτεμβρίου 1650. Από τη λάβα σχηματίστηκε μικρή νησίδα, η οποία, όμως, εξαιτίας των θαλασσίων κυμάτων, γρήγορα κατέρρευσε σε ύφαλο. Από την κατάρρευση αυτή προκλήθηκε τσουνάμι, το οποίο προκάλεσε ζημιές μέχρι και σε απόσταση 150 χιλιομέτρων. Σήμερα έχει ύψος 280 μέτρων (σε σχέση με τον περιβάλλοντα θαλάσσιο πυθμένα) και βρίσκεται περίπου 18 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ο κρατήρας του έχει διάμετρο περίπου 3 χιλιομέτρων και βάθος 512 μέτρων. Σε μεγάλη έκταση γύρω από το ηφαίστειο έχουν εντοπιστεί υδροθερμικά φρέατα από τα οποία αναβλύζει καυτό νερό, έως και 220 °C, με διαλυμένα μεταλλικά στοιχεία και τα οποία φιλοξενούν ένα σπάνιο οικοσύστημα από νηματοειδή βακτήρια.
Η ευρύτερη περιοχή του ακρωτηρίου Κολούμπος λέγεται επίσης Κολούμπος και σχηματίζει μικρό ορμίσκο. Σε περίπου 6 χιλιόμετρα προς τα βόρεια, πριν την Άνυδρο, βρίσκεται ο υποθαλάσσιος κρατήρας του Κολούμπου, ο οποίος σχηματίστηκε το 1650, μετά από μια ισχυρή ηφαιστειακή έκρηξη, γνωστή ως «Ο καιρός του Μεγάλου Κακού». Μετά το πέρας εκείνης της έκρηξης, η οποία είχε ως συνέπεια 50 νεκρούς ανθρώπους, πολλά περισσότερα νεκρά ζώα και ακόμη περισσότερες απώλειες σε καλλιέργειες, χτίστηκε ο ναός «Παναγία του Καλού», ως μια προσπάθεια ευχαρίστησης των ανθρώπων για το τέλος της δυσάρεστης αυτής κατάστασης. Για το γεγονός αυτό υπάρχουν γραπτές διηγήσεις, ανώνυμες, έμμετρες και πεζές αλλά και μια επώνυμη, γραμμένη από τον Καισάριο Δαπόντε. Για το γεγονός, υπάρχουν επίσης μαρτυρίες από τον Γάλλο ιερωμένο Φρανσουά Ρισάρντ, ο οποίος δημοσίευσε τις περιγραφές του για το δραματικό αυτό περιστατικό λίγα χρόνια μετά.
Ονομασία
Για την προέλευση της λέξης έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις με επικρατέστερη εκείνη που θέλει τη λέξη να προέρχεται από την ιταλική colombo που σημαίνει περιστέρι, επειδή κατά την περιγραφή της έκρηξης του 1650 στην επιφάνεια της θάλασσας φαίνονταν αφροί λευκοί όπως το περιστέρι.
Ηφαιστειακή δραστηριότητα
Η καταγεγραμμένη ηφαιστειακή δραστηριότητα του Κολούμπου ξεκίνησε με σεισμούς το 1649 και ολοκληρώθηκε το 1650, ενώ είχε ονομαστεί από τους ντόπιους "ο καιρός του Κακού". Κατά την διάρκεια της δραστηριότητας αυτής πέθαναν γύρω στα 70 άτομα και μεγάλος αριθμός οικόσιτων ζώων, κυρίως λόγω των δηλητηριωδών αερίων που εκλύονταν επί μήνες από το ηφαίστειο.
Σημερινή κατάστασηΤρέχουσες δραστηριότητες
Το ηφαίστειο Κολούμπος θεωρείται ενεργό λόγω αντίστοιχων σημείων όπως η θερμότητα και τα αέρια που διαφεύγουν. Σεισμικές μετρήσεις έδειξαν ότι μια δεξαμενή υγρού μάγματος γεμίζει κάτω από το ηφαίστειο και ότι θα μπορούσε να υπάρχει αρκετό μάγμα τα επόμενα 150 χρόνια για να πυροδοτήσει μια ισχυρή εκρηκτική έκρηξη με τσουνάμι. Για να προσδιορίσει τον κίνδυνο έκρηξης του Κολούμπο, μια ομάδα από το Imperial College του Λονδίνου πραγματοποίησε σεισμική απεικόνιση υψηλής ανάλυσης του υπεδάφους γύρω από το ηφαίστειο το 2022.[ Η ανάλυση έδειξε ότι μόλις 2 έως 4 χιλιόμετρα κάτω από το ηφαίστειο Κολούμπος υπάρχει μια αξιοσημείωτη ζώνη όπου τα σεισμικά κύματα διαδίδονται πολύ αργά.[
Προς τα τέλη Ιανουαρίου 2025, μια σειρά σεισμών (σμήνος σεισμών) αυξανόμενου μεγέθους μεταξύ 4 και 5 (4,3 στις 2 Φεβρουαρίου) ξεκίνησε κοντά στη Σαντορίνη, αφετηρία των οποίων προσδιορίστηκε η ηφαιστειακή περιοχή γύρω από τον Κολόμβο. Τα σχολεία έκλεισαν στη Σαντορίνη και επίσης στα νησιά Αμοργό, Ανάφη και Ίο, οι άνθρωποι συμβουλεύτηκαν να αποφεύγουν τις απότομες ακτές και πολλοί εγκατέλειψαν προσωρινά το νησί.
Ονομασία
Το ηφαίστειο σχημάτισε έναν δακτύλιο από τάφρο που αρχικά βρισκόταν πάνω από την επιφάνεια του νερού, αλλά αργότερα γρήγορα διαβρώθηκε. Δεδομένου ότι ήταν κατάλευκο, σε αντίθεση με τα άλλα ηφαίστεια της Σαντορίνης, που σχηματίζονται από εντελώς μαύρη λάβα, το νέο ηφαιστειακό νησί ονομάστηκε "Κολούμπος" στα ελληνικά από την ιταλική λέξη για το περιστέρι - Colombo.
Παραπομπές
«In.gr: "Πολύ ισχυρότερη αποδεικνύεται η έκρηξη της αρχαίας Θήρας" 28.08.2006». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιουνίου 2007. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2007.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. - Ναυτίλος - Ηφαιστειακή Δραστηριότητα Σαντορίνης
University of Rhode Island - Thera Expedition - Kolumbo Volcano
Εγκυκλοπαίδεια Γεωλογίας, Γεωφυσικής
Hellenica World - Scientific Library
Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License
