- Art Gallery -

 

- Γεγονότα, Hμερολόγιο -

Grafik1


Ο Σοφοκλής (496 π.Χ.- 406 π.Χ.) (στα αρχ. ελλ. Σοφοκλῆς) ήταν Έλληνας τραγικός ποιητής της κλασικής εποχής. Αυτός, ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης είναι οι τρεις τραγικοί ποιητές των οποίων έχουν σωθεί ολοκληρωμένα έργα. Σύμφωνα με αρχαίες μαρτυρίες φαίνεται ότι έγραψε περίπου 120 έργα, από τα οποία παραδίδονται ολοκληρωμένες μόνο επτά τραγωδίες.


Βίος

Γεννήθηκε στον Ίππιο Κολωνό της Αθήνας. Γιος του Σοφίλλου, εύπορου Αθηναίου που είχε εργοστάσιο μαχαιροποιΐας, διαπαιδαγωγήθηκε ανάλογα με την οικονομική του άνεση. Έλαβε επιμελημένη αγωγή και παιδεία. Διδάχθηκε μουσική από τον περίφημο μουσικοδιδάσκαλο Λάμπρο και ανέπτυξε αρμονικά τις σωματικές και ψυχικές του δυνάμεις. Δεκαπενταετής, ήταν ο κορυφαίος του χορού των εφήβων που πήρε μέρος στον εορτασμό της νίκης για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Συνδέθηκε στενά με πολιτικές και πνευματικές προσωπικότητες της εποχής, όπως με τον Περικλή, τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και κατέλαβε διάφορα υψηλά αξιώματα στην πολιτική, στις θρησκευτικές λατρείες και στις τέχνες. Τα έτη 443-442 π.Χ. ήταν ταμίας της αττικής ναυτικής συμμαχίας. Τα έτη 441-440 διοικούσε μαζί με τον Περικλή το στόλο στην επίθεση κατά της Σάμου, όπου εσφάγησαν όλοι οι άνδρες του νησιού, το 428 ήταν πάλι στρατηγός με τον Θουκυδίδη και από το 413 ήταν μέλος της ολιγαρχικής κυβέρνησης της Αθήνας. Είχε ένα γιο με την Νικοστάτη, ο οποίος έγινε επίσης τραγικός ποιητής, αλλά και ένα εξώγαμο γιο, επίσης Σοφοκλή, ο οποίος απεδείχθη σημαντικότερος συγγραφέας από τον έτερο γιο του. Ο μεγάλος τραγικός ποιητής εισήγαγε στην Αθήνα τη λατρεία του Ασκληπιού και ήταν ένας από τους λόγους που τιμήθηκε μετά το θάνατό του ως ήρωας «Φιλαθηναίος».



Έργο

Η πρώτη του θεατρική εμφάνιση έγινε το 468 π.Χ. σε δραματικό αγώνα όπου αντιμετώπισε ο Σοφοκλής τον κατά 30 χρόνια μεγαλύτερό του τραγωδό Αισχύλο, τον οποίο ο Σοφοκλής εκτιμούσε και σεβόταν, και πήρε την πρώτη του νίκη. Εκτιμάται ότι παρουσίασε σε διαγωνισμούς περί τις 30 τετραλογίες, με περίπου 20 από τις οποίες απέσπασε την πρώτη θέση και σύμφωνα με μαρτυρίες, δεν πήρε ποτέ την τρίτη θέση σε διαγωνισμό. Πρέπει όμως να συνεκτιμηθεί ότι ο Σοφοκλής ήταν στους Αθηναίους πολύ δημοφιλής, λόγω και των πολιτικών και θρησκευτικών δραστηριοτήτων του, σε αντίθεση με τον νεώτερο φίλο του, τον Ευριπίδη, ο οποίος ήταν μάλλον αντιπαθής λόγω του απομονωμένου τρόπου ζωής του.

Ο Σοφοκλής συνέγραψε 123 τραγωδίες, είναι όμως γνωστές κατ' όνομα οι 114, από τις οποίες έχουν διασωθεί μόνο 7 ολοκληρωμένες, ανάμεσά τους η Αντιγόνη (περί το 442) και Ηλέκτρα (περί το 413). 'Αλλα έργα του που έχουν διασωθεί είναι Τραχίνιαι, Οιδίπους Τύραννος, Αίας, Φιλοκτήτης, Οιδίπους επί Κολωνώ. Στο επίκεντρο των έργων τού Σοφοκλή βρίσκεται το άτομο, το οποίο έρχεται σε αναπόφευκτη, τραγική και ένοχη σύγκρουση με την τάξη που εκπροσωπούν οι θεοί. Αν και ιδιαίτερα ευσεβής στη ζωή του ο Σοφοκλής, πράγμα που επηρεάζει τα έργα του, δίνει μεγαλύτερο βάρος στην ανθρώπινη στάση έναντι αυτής των θεών, παρότι το πεπρωμένο των ανθρώπων είναι αναπόδραστα προδιαγεγραμμένο από τις βουλές των θεών, οι οποίες δεν είναι όμως πια αυθαίρετες και τυχαίες, όπως σε παλαιότερους τραγικούς, αλλά σκόπιμες και μελετημένες.

Από τα αποσπάσματα που έχουν σωθεί, σημαντικός είναι ένας πάπυρος που διασώζει μεγάλο τμήμα από το σατυρικό δράμα Ιχνευταί, το οποίο αναφέρεται στην ιστορία της κλοπής των βοδιών του Απόλλωνα από τον Ερμή. Άλλες τραγωδίες από τις οποίες έχουν σωθεί κάποια αποσπάσματα είναι ο Ευρύπυλος, η Νιόβη, οι Σκύριοι, η Πολυξένη, ο Θησέας, η Φαίδρα και Τηρεύς.

Στον Σοφοκλή έχουν αποδοθεί αρκετές καινοτομίες. Ήταν ο πρώτος ποιητής που κατάργησε τις τριλογίες με ενιαίο θέμα και παρουσίαζε ανεξάρτητες τραγωδίες. Αποτέλεσμα αυτού ήταν τα έργα του να έχουν μεγαλύτερη συνοχή και να προβάλλεται περισσότερο ο τραγικός ήρωας. Ακόμη, αύξησε τον αριθμό των μελών του χορού σε δεκαπέντε, αντί δώδεκα, και καθιέρωσε τον τρίτο ηθοποιό. Τέλος, φαίνεται ότι εισήγαγε τη σκηνογραφία.

<===---+---===>

Σοφοκλής μετα την Ναυμαχία της Σαλαμίνας John Talbott Donoghue c. 1889

Νεοελληνικές μεταφράσεις

Αίας
Ζήσιμος Σίδερης ("Εστία", 1904 και "Ι.& Π.Ζαχαρόπουλος" & αρχαίο κείμενο, 1939)
Κώστας Βάρναλης ("Φέξης", 1912)
Δημ.Σάρρος ("Κύκλος", 1935)
Ιωάννης Γρυπάρης ("Εστία", 1940 και ανατυπώσεις)
Ηλέκτρα
Μάρκος Αυγέρης ("Φέξης", 1911)
Νικόλαος Ποριώτης ("Εστία", 1932)
Ιωάννης Γρυπάρης ("Εστία", 1940 και ανατυπώσεις)
Απόστολος Μελαχρινός ("Κύκλος", 1939 και "Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός" - & αρχαίο κείμενο, 1969)
Κ.Ταμβάκης (& αρχαίο κείμενο - "Ι.& Π.Ζαχαρόπουλος", 1939, 1959)
Οιδίπους Τύραννος
Ν.Κοντόπουλος ("Ο Λόγιος Ερμής", 1861)
Άγγελος Βλάχος ("Εστία", 1893)
Άριστος Καμπάνης ("Φέξης", 1911)
Γεράσιμος Σπαταλάς ("Βασιλείου" 1933 και "Δίφρος" 1968 και Φιλολογική Πρωτοχρονιά 1968)
Δημ.Σάρρος ("Κύκλος", 1936)
Φώτος Πολίτης ("Εστία", 1936 και "Ίκαρος", 1969)
Ιωάννης Γρυπάρης ("Εστία", 1942 και ανατυπώσεις)
Κώστας Θρακιώτης, 1948
Γιώργος Θέμελης (& αρχαίο κείμενο - "Ι.Ν.Ζαχαρόπουλος", 1955)
Αντιγόνη
Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής ("Χ.Νικολαϊδου Φιλαδελφέως", 1860 και "Εθνικόν Τυπογραφείον" 1867 και "Εστία" 1896, 1925)
Κωνστ.Μάνος (& αρχαίο κείμενο - "Ι.& Π.Ζαχαρόπουλος", 1939 και "Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός" & αρχαίο κείμενο, 1969)
Κωνσταντίνος Χρηστομάνος ("Φέξης", 1912)
Δημ.Σάρρος ("Αφοί Γεράρδοι", 1930)
Γιώργιος Σημηριώτης ("Η Εποχή", 1937)
Ιωάννης Γρυπάρης ("Εστία", 1940 και ανατυπώσεις)
Τραχίνιαι
Άριστος Καμπάνης ("Φέξης", 1911)
Ιωάννης Γρυπάρης ("Εστία", 1940 και ανατυπώσεις)
Γεράσιμος Γρηγόρης ("Δίφρος, 1968)
Φιλοκτήτης
Άριστος Καμπάνης ("Φέξης", 1913)
Ιωάννης Γρυπάρης ("Εστία", 1937 και ανατυπώσεις)
Κώστας Κουραβέλος (& αρχαίο κείμενο - "Ι.& Π.Ζαχαρόπουλος", 1939)
Τάσος Ρούσος ("Δίφρος, 1964)
Ηλίας Παπαλάς (1964)
Οιδίπους επί Κολωνώ
Άγγελος Βλάχος ("Εστία", 1893)
Ηλίας Βουτιερίδης ("Φέξης", 1911)
Ιωάννης Γρυπάρης ("Εστία", 1937 και ανατυπώσεις)
Δημ.Σάρρος ("Κύκλος", 1937)
Κώστας Θρακιώτης (& αρχαίο κείμενο - "Ι.Ν.Ζαχαρόπουλος", 1948)
Γεράσιμος Σπαταλάς (& αρχαίο κείμενο - "Πάπυρος", 1958)
Ιχνευταί
Δημ.Σάρρος (1932)
Εμμ.Δαυϊδ (& αρχαίο κείμενο - "Μ.Τριανταφύλλου" Θεσσαλονίκη 1933)
Πέτρος Μαρκάκης (1942)

Βιβλιογραφία

Blume, Η. D., Εισαγωγή στο Αρχαίο Θέατρο, ΜΙΕΤ, (Αθήνα 1986)
Οικονόμου Γεώργιος και Αγγελινάρας Γεώργιος, Βιβλιογραφία των εμμέτρων νεοελληνικών μεταφράσεων της αρχαίας ελληνικής δραματικής ποιήσεως, Αθήναι 1973

  • Σοφοκλής
    Σωζόμενες τραγωδίες του Σοφοκλή
    Αντιγόνη · Ηλέκτρα · Τραχίνιαι · Οιδίπους Τύραννος · Αίας · Φιλοκτήτης · Οιδίπους επί Κολωνώ
  • Έλληνες

    Κόσμος

    Αλφαβητικός κατάλογος

    Hellenica World - Scientific Library

    Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License

     HellenicaWorld News