- Art Gallery -

 

- Γεγονότα, Hμερολόγιο -

 

.

ΕλλάδαΕλλάδα

Περιφέρεια : Κρήτης
Νομός : Ηρακλείου

Νομός ΗρακλείουΔήμος Ζαρού

-- Δήμος Ζαρού --

Τα Βορίζα , είναι χωριό της επαρχίας Καινουρίου με 610 κατοίκους και ομώνυμο Δημοτικό διαμέρισμα στο Δήμο Ζαρού του νομού Ηρακλείου. Η θέση του είναι στους νότιους πρόποδες του Ψηλορείτη και συνδέεται με το Ηράκλειο με ασφαλτόστρωτο δρόμο 53 χιλιομέτρων. Η κύρια ασχολία των κατοίκων είναι η γεωργία και ειδικότερα η ελαιοκομία, ενώ η κτηνοτροφία , η μελισσοκομία και η ξυλογλυπτική αποτελούν επίσης ασχολίες, όπως και η υφαντουργία. Στο χωριό υπάρχει μεταξύ άλλων νηπιαγωγείο και Δημοτικό σχολείο. Στα Βορίζα υπάγεται και η Ιερά Μονή Βαρσαμόνερου.Την περίοδο της Βενετοκρατίας γύρω στο 1500 ήταν ένα από τα χίλια χωριά της Κρητης.


View Larger Map

Τ. δ. Βοριζίων

Το τοπικό διαμέρισμα Βοριζίων , με έδρα το ομώνυμο χωριό, απαρτίζεται από τους οικισμούς:

τα Βορίζια [ 610 ]
ο Λαλουμάς [ 13 ]
το Μεσήσκλι [ 0 ]

Οι βοριζανοί καπετάνιοι

Ρωμάνος Γεώργιος
Ρωμάνος Ζαχάρης
Ρωμάνος Φανούρης
Ρωμάνος Νικολής

Λεράτος Κωνσταντίνος
Φραγκιάς Φραγκιαδάκης
Χατζηδάκης Στυλιανός
Χατζηδάκης Αστρινός
Μαλικούτης Νικόλαος
Λέκκας Κωνσταντίνος

Ιστορικά στοιχεία

Λόγω της ορεινής του θέσης, το εν λόγω χωριό διαδραμάτισε βασικότατο ρόλο στη διάρκεια των Επαναστάσεων.

Από τα Βορίζα κατάγονταν πολλοί οπλαρχηγοί. Ένας από αυτούς ήταν ο Νικ. Μαλικούτης, που σκότωσε τον γενίτσαρο της Μεσαράς, Αγριολίδη, από τον Άγιο Ιωάννη κοντά στη Φαιστό, όμως συνελήφθη στη διάρκεια συμπλοκής από την προδοσία του οπλαρχηγού Κόρακα,σε έναν ναό κοντά στο χωριό Τρυπητά όπου κατέφυγε και οδηγήθηκε στο Ηράκλειο και εκεί θανατώθηκε με μαρτυρικό τρόπο (γδάρθυκε ζωντανός) κάτι που εξιστορεί[1] και η λαϊκή μούσα.

Ένας ακόμη οπλαρχηγός με καταγωγή από τα Βορίζα ήταν ο Κωνσταντίνος Λέκκας, αγωνιστής κατά την Κρητική Επανάσταση του 1866 όπου συνελήφθη από τους Τούρκους,στην ίδια μάχη που συνελήφθη κι ο Νικ.Μαλικούτης από την προδοσία του Κόρακα.Ένας ακόμη οπλαρχηγός με καταγωγή από τα Βορίζα ήταν επίσης και ο Κωνσταντίνος Λεράτος, που μαζί με τον Φραγκιά δολοφώνησαν τον τρομερό Δερβίς Αγά, έναν απ' τους πιο σκληροτράχηλους Τούρκους αγάδες της περιοχής.

Στη διάρκεια της Ναζιστικής Κατοχής, το χωριό έλαβε μέρος στην Αντίσταση, - βλ. Μάχη στο Τραχήλι - βομβαρδίστηκε από τους Γερμανούς και καταστράφηκε[2] ολοσχερώς. Έπειτα από την Απελευθέρωση, η Πολιτεία έφτιαξε νέο οικισμό στη θέση Βροντισάκι κοντά στη Μονή Βροντισίου. Οι κάτοικοι όμως αρνήθηκαν να κατοικήσουν σ' αυτόν και προτίμησαν να προβούν σε ανοικοδόμηση του χωριού τους στην αρχική του θέση.

Τα Βορίζα αναφέρονται στον Καστροφύλακα (Κ 104) με 281 κατοίκους και με το όνομα Vorisa, το 1583. Στην ίδια απογραφή (Κ 103) αναφέρονται και οι οικισμοί Λαλουμάς (Lalumas με 39 κατοίκους) και Μεσίσκλι (Mesiscli, με 88 κατοίκους). Στις απογραφές του 1834 και του 1881 δεν αναφέρεται κανένας Τούρκος στο χωριό.
Κοινοτάρχες

Μεταπολεμικά, πρόεδρος της Κοινότητας Βοριζίων διατέλεσε ο Στάθης Στιβακτάκης (1929-2019), γνωστός και ως "Σωμαροστάθης".[3] Η κοινότητα καταργήθηκε το 1998 και τελευταίος πρόεδρος, ως τις 31 Δεκεμβρίου 1998 ήταν ο Νικόλαος Καργάκης.[4]
Πρόεδροι της Κοινότητας Βοριζίων

...
Μετά την απελευθέρωση

Στάθης Στιβακτάκης

Μεταπολιτευτικά

1975-1986 Φανούριος Λεονταράκης
1987-1990 Στέφανος Καργάκης
1991-1994 Μιχαήλ Φραγκιαδάκης
1995-1998 Νικόλαος Καργάκης


Εξωτερικοί σύνδεσμοι

To Βοριζανό Φαράγγι

Πηγές

* Το Ηράκλειον και ο Νομός του, έκδοση Νομαρχία Ηρακλείου.

Η εκκλησία του Αγίου Φανουρίου στη Μονή Βαλσαμονερίου, κοντά στο χωριό Βορίζια, Georgios Pazios (Alaniaris)

Πηγές

Το Ηράκλειον και ο Νομός του, έκδοση Νομαρχία Ηρακλείου.
Βορίζα <<το χωρίο τον καπετάνιων >> έκδοση ΕΜΜΑΝΟΥΉΛ ΑΝΔ. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ.

Παραπομπές

Εγώ’μαι που τον ώριζα τση Μεσαράς τον τόπο και των τεσσάρω καστελιώ χιλιάρχος των ανθρώπω. Ο Μαλικούτης σ’ εκκλησά κλειέται και πολεμούσε, μ’ έξε λεβέντες λιάπιδες τσοι Τούρκους εχτυπούσε, Σωθήκαν τα φουσέκια τως, ζητούν το Χουσεΐνη κι ο Χουσεΐνης ο Ντελής υπόσχεση τους δίνει, πως δε θ’ αφήσει την Τουρκιά για να τονε χαλάσει και πιάνει τονε αζωντανό τη πίστη του δε 'λλάσσει…
«Ελληνικά Ολοκαυτώματα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιουνίου 2012. Ανακτήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 2008.
Έφυγε" ο Σωμαροστάθης των Βοριζίων, cretalive.gr, 27 Οκτωβρίου 2019.
EETAA- Αποτελέσματα δημοτικών εκλογών στην Κοινότητα Βοριζίων.

 

Δημοτική Ενότητα Ζαρού
Δημοτική Κοινότητα Ζαρού
Ζαρός, ο
Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου, η
Κούρται, αι
Μονή Αγίου Αντωνίου Βροντησίου, η
Στέρνα, η
Τοπική Κοινότητα Βοριζίων
Βορίζια, τα
Λαλουμάς, ο
Μεσήσκλιον, το
Τοπική Κοινότητα Μορονίου
Μάκραι, αι
Μορόνιον, το
Παναγία, η
Φαρίον, το

Γεωγραφία της Ελλάδας

Γεωγραφία της Ελλάδας : Αλφαβητικός κατάλογος

Α - Β - Γ - Δ - Ε - Ζ - Η - Θ - Ι - Κ - Λ - Μ -
Ν - Ξ - Ο - Π - Ρ - Σ - Τ - Υ - Φ - Χ - Ψ - Ω

Χώρες της Ευρώπης

Άγιος Μαρίνος | Αζερμπαϊτζάν1 | Αλβανία | Ανδόρρα | Αρμενία2 | Αυστρία | Βατικανό | Βέλγιο | Βοσνία και Ερζεγοβίνη | Βουλγαρία | Γαλλία | Γερμανία | Γεωργία2 | Δανία | Δημοκρατία της Ιρλανδίας | Ελβετία | Ελλάδα | Εσθονία | Ηνωμένο Βασίλειο | Ισλανδία | Ισπανία | Ιταλία | Κροατία | Κύπρος2 | Λεττονία | Λευκορωσία | Λιθουανία | Λιχτενστάιν | Λουξεμβούργο | Μάλτα | Μαυροβούνιο | Μολδαβία | Μονακό | Νορβηγία | Ολλανδία | Ουγγαρία | Ουκρανία | ΠΓΔΜ | Πολωνία | Πορτογαλία | Ρουμανία | Ρωσία1 | Σερβία | Σλοβακία | Σλοβενία | Σουηδία | Τουρκία1 | Τσεχία | Φινλανδία

Κτήσεις: Ακρωτήρι3 | Δεκέλεια3 | Νήσοι Φερόες | Γιβραλτάρ | Γκέρνσεϋ | Τζέρσεϋ | Νήσος Μαν

1. Κράτος μερικώς σε ασιατικό έδαφος. 2. Γεωγραφικά ανήκει στην Ασία, αλλά θεωρείται ευρωπαϊκό κράτος για ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους. 3. Βρετανικό έδαφος μέσα στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Κόσμος

Αλφαβητικός κατάλογος

Hellenica World - Scientific Library

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License