ART

 

.

Το γιασεμί ή ίασμος[1][2](αρχ. ελλ. επίθετο ιάσμινον (εξ ιάσμης) και Ιάσμη[3][4]) (λατ. Jasminum) είναι γένος αγγειόσπερμων, δικότυλων φυτών το οποίο ανήκει στην οικογένεια των Ελαιίδων (Oleaceae).

Γιασεμί
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Φυτά (Plantae)
Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Magnoliophyta)
Ομοταξία: Δικοτυλήδονα (Magnoliopsida)
Τάξη: Χοιραδιώδη (Scrophulariales)
Οικογένεια: Ελαιίδες (Oleaceae)
Γένος: Ίασμος (Jasminum)
L.
Τυπικό είδος
Ίασμος ο φαρμακευτικός

(Jasminum officinale L.)

Είδη

δείτε κείμενο

Η λατινική λέξη Jasminum προέρχεται από την ελληνική λέξη ιάσμινον[3] (μύρον)[5][6] δηλαδή ιασμέλαιο και η ελληνική ανάγεται στην περσική λέξη yâsamin (یاسمین)[4][7] ή yāsam.[8]

Υπάρχουν 300 περίπου είδη που απαντώνται στις εύκρατες και θερμές χώρες της γης.

Είναι αναρριχώμενος θάμνος, συνήθως αειθαλής αλλά και φυλλοβόλος.

Χαρακτηριστικά

Τα φύλλα του εναλλάσσονται, είναι απλά ή τρίφυλλα και πτερωτά. Τα άνθη του είναι λευκά στα περισσότερα είδη αλλά και κίτρινα, λευκά-ροζ, ροζ, γαλάζια και μπλε. Είναι αρωματικά και αναδύουν ένα γλυκό, πολύ ευχάριστο άρωμα. Ο καρπός του γιασεμιού είναι ράγα με δύο λοβούς. Είναι διακοσμητικό φυτό και καλλιεργείται σε γλάστρες και κήπους.

Το γιασεμί πολλαπλασιάζεται με εμβολιασμό, με μοσχεύματα ή με καταβολάδες. Είναι ευαίσθητο στο δυνατό κρύο και τον παγετό ενώ αγαπά τη ζέστη και τη μεγάλη ηλιοφάνεια.

Εκτός από διακοσμητικά, μερικά είδη του καλλιεργούνται για βιομηχανικούς σκοπούς και χρησιμοποιούνται ευρέως στην αρωματοποιία. Η καλλιέργεια των ειδών αυτών γίνεται κοντά σε παραθαλάσσιες περιοχές, γιατί η θαλάσσια αύρα είναι ευεργετική για την ανάπτυξη τους.

Οι ρίζες του γιασεμιού δεν αναπτύσσονται πολύ ούτε διεισδύουν βαθιά στο έδαφος. Είναι πολυετές φυτό και χρησιμοποιεί το έδαφος μακροχρόνια. Η καλλιέργειά του διαρκεί γύρω στα 15 χρόνια. Τα άνθη του αναπτύσσονται από τον πρώτο χρόνο αλλά είναι λίγα ενώ σημαντική παραγωγή λουλουδιών έχουμε από τον τρίτο χρόνο. Τα είδη των γιασεμιών που φυτεύονται σε αγρούς χρειάζονται αρκετό πότισμα όταν η περίοδος των βροχών σταματήσει. Το έδαφος πρέπει να λιπαίνεται με διάφορα λιπάσματα και κοπριά, ενώ το φυτό χρειάζεται κλάδεμα και αφαίρεση των ξερών βλαστών και φύλλων. Η συλλογή των λουλουδιών γίνεται τις πρώτες πρωινές ώρες και τους μήνες Ιούνιο έως Οκτώβριο.
Χρήσεις

Από το γιασεμί εξάγεται ένα αιθέριο έλαιο γνωστό με την ονομασία ιασμέλαιο. Για την εξαγωγή αυτού του ελαίου χρησιμοποιούνται 2 μέθοδοι, η απόσταξη και η εκχύλιση.

Το αιθέριο έλαιο αυτό χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία. Περιέχει λινολικό οξύ, γερανιόλη, βενζυλικό οξύ, ευγενόλη, τερπινεόλη και λιναλοόλη. Είναι απαραίτητο συστατικό σχεδόν όλων των αρωμάτων.

Η Γαλλία είναι πρώτη στον κόσμο στην παραγωγή ιασμελαίου. Ακολουθούν η Κίνα, η Ιταλία, η Αίγυπτος και η Ελλάδα.
Ίασμος ο πολυανθής (Jasminum polyanthum)
Είδη

Μερικά από τα γνωστότερα είδη γιασεμιού είναι:

Ίασμος ο θαμνώδης ( Jasminum fruticans). Βρίσκεται αυτοφυής στην Ελλάδα στις περιοχές της Μεσογείου και στη δυτική Ασία. Είναι αειθαλής θάμνος που φτάνει σε ύψος τα 2 μέτρα. Έχει κίτρινα άνθη, βρίσκονται δε στις κορυφές των κλαδιών που είναι αρκετά σκληρά και εύθραυστα.

Ίασμος ο θαμνώδης (Jasminum fruticans)

Ίασμος ο φαρμακευτικός (Jasminum officinale). Θάμνος με όρθιο, λείο και αποξηλωμένο βλαστό. Κατάγεται από το Ιράν και τα Ιμαλάια και είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό στο ψύχος. Υπάρχουν μορφές ποικιλόφυλλες με διπλά άνθη. Ο Ίασμος ο φαρμακευτικός είναι η κύρια πηγή του ιασμέλαιου. To αιθέριο έλαιο των ανθέων αυτού του είδους λαμβανόταν και στην αρχαιότητα δια αποβρέξεως με τη βοήθεια σησαμελαίου και ονομαζόταν ιάσμη. (Η δε καλουμένη ιάσμη παρά Πέρσαις σκευάζεται εκ των ανθών των λευκών του ίου...η δε τούτου χρήσις παρά τας εστιάσεις, ευωδίας ένεκα παρά Πέρσαις προσλαμβάνεται. Διοσκρ.)[9]

Ίασμος ο φαρμακευτικός (Jasminum officinale)

Ίασμος ο ταπεινός (Jasminum humile). Θάμνος που έρπει και ο βλαστός του φτάνει και τα 7 μέτρα μήκος. Τα κλαδιά του είναι λεία, τα φύλλα του αρκετά παχιά και τα άνθη του σχηματίζουν πυκνές ταξιανθίες. Είναι ανθεκτικός στις χαμηλές θερμοκρασίες των εύκρατων περιοχών

Ίασμος ο μεγανθής (Jasminum grandiflorum). Θάμνος με ασιατική καταγωγή, πατρίδα του θεωρείται η Μαλαισία όπου παλαιότερα το χρησιμοποιούσαν σε εορτές και τελετές. Καλλιεργείται στις νότιες περιοχές της Γαλλίας ,στην Αίγυπτο τη Σικελία, τη Συρία, το Λίβανο και την Παλαιστίνη για την παραγωγή του ιασμελαίου. Στην Ελλάδα είναι γνωστό και ως γιασεμί της Χίου. Από το ξύλο του κατασκευάζονται πίπες ανατολίτικου τύπου πολύ καλής ποιότητας.

Ίασμος ο αραβικός (Μπουγαρίνι ή φούλι) ( Jasminum sambac - Ίασμος το σαμπάκ). Θάμνος αναρριχώμενος που φτάνει σε μεγάλο ύψος. Τα κλαδιά του σχηματίζουν πολλές γωνίες και τα φύλλα του είναι μεγάλα με νευρώσεις. Τα άνθη του είναι μεγάλα ,λευκά με εξαιρετικό άρωμα. Καλλιεργείται σαν καλλωπιστικό και για την παρασκευή του έξοχου ομώνυμου αρώματος και αιθέριου ελαίου ενώ μία μορφή του με διπλά άνθη, λιγότερο όμως εύοσμα από τις άλλες του μορφές, έχει την ονομασία γκραντούκα (Grand Duke of Tuscany, ιταλ. Granduca di Toscana) τα άνθη του οποίου χρησιμοποιούνται στο αρωματικό τσάι.

Ίασμος ο γυμνανθής (Jasminum nudiflorum) Θάμνος ιθαγενής της Ιαπωνίας και της Κίνας με πλούσια κίτρινα άνθη, ευδοκιμεί και στην Ελλάδα και πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα.

Ίασμος ο μεγανθής (Jasminum grandiflorum) είναι μια από τις κύριες πηγές παραγωγής ιασμέλαιου

Ίασμος ο καμψίφυλλος (Jasminum revolutum) Μορφή του Ι. του ταπεινού. Ιθαγενής της Ασίας, θάμνος ρωμαλαίος, αειθαλής με κίτρινα άνθη. Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα και καταβολάδες.

Ίασμος ο πολυανθής (Jasminum polyanthum). Αειθαλής, αναρριχώμενος θάμνος ιθαγενής της Κίνας. Τα άνθη του είναι κυρίως λευκά, απαντώνται όμως και κόκκινα και ροζ.

Ίασμος ο ευοσμότατος (Jasminum odoratissimum). Θάμνος με μυρωδάτα κίτρινα άνθη από τα οποία εξάγεται αιθέριο έλαιο. Αυτοφυόμενος συναντάται στο νησί Μαδέιρα.

Ίασμος ο στιλπνός (Jasminum nitidum). Θάμνος αναρριχώμενος, αειθαλής ή ημιφυλλοβόλος με αρωματικά λευκά άνθη, ιθαγενής της Νέας Γουινέας. Είναι φυτό ευαίσθητο στους παγετούς. Πολλαπλασιάζεται με καταβολάδες.Jasminum yuanjiangense


Jasminum abyssinicum Hochst. ex DC.
Jasminum adenophyllum Wall.
Jasminum aemulum R.Br.
Jasminum albicalyx Kobuski
Jasminum angolense Welw. ex Baker
Jasminum angulare Vahl
Jasminum angustifolium (L.) Willd.
Jasminum arborescens Roxb.
Jasminum attenuatum Roxb.
Jasminum auriculatum Vahl
Jasminum azoricum L.
Jasminum bakeriScott-Elliot
Jasminum beesianum Forrest & Diels
Jasminum bignoniaceum G.Don
Jasminum brachyscyphum Baker
Jasminum breviflorum Harv. ex C.H.Wright
Jasminum calcareum F.Muell.
Jasminum campyloneurum Gilg & Schellenb.
Jasminum choense Delile
Jasminum cinnamomifolium Kobuski
Jasminum craibianum Kerr
Jasminum dallachii F.Muell.
Jasminum dasyphyllum Gilg & Schellenb.
Jasminum dichotomum Vahl - Gold Coast Jasmine
Jasminum didymum G.Forst.
Jasminum dinklagei Gilg & G.Schellenb.
Jasminum dispermum Wall.
Jasminum divaricatum R.Br.
Jasminum duclouxii (H. Léveillé) Rehder
Jasminum elegans Knobl.
Jasminum elongatum (P. J. Bergius) Willd.
Jasminum flavovirens Gilg & Schellenb.
Jasminum flexile Vahl
Jasminum floridum Bunge
Jasminum fluminense Vell.
Jasminum fruticans L.
Jasminum fuchsiifolium Gagnep.
Jasminum glaucum (L.f.) W.T.Aiton
Jasminum grandiflorum L. - Catalonian Jasmine, Royal Jasmine, Spanish Jasmine
Jasminum guangxiense B. M. Miao
Jasminum hongshuihoense Jien ex B. M. Miao
Jasminum humile L.- Italian Yellow Jasmine
Jasminum kajewskii C.T.White
Jasminum kerstingii Gilg & G.Schellenb.
Jasminum lanceolarium Roxb.
Jasminum lasiosepalum Gilg & Schellenb.
Jasminum laurifolium Roxb.
Jasminum lang Gagnep.
Jasminum leratii Schltr.
Jasminum longipetalum King & Gamble
Jasminum longitubum L. C. Chia ex B. M. Miao
Jasminum malabaricumWight
Jasminum mesnyi Hance - Japanese Jasmine, Primrose Jasmine, Yellow Jasmine
Jasminum meyeri-johannis Engl.
Jasminum microcalyx Hance
Jasminum molle R.Br
Jasminum mossamedense Hiern
Jasminum multiflorum (Burm.f.) Andrews
Jasminum multipartitum Hochst.
Jasminum narcissiodorum Gilg & Schellenb.
Jasminum nardydorum Breteler
Jasminum newtonii Gilg & Schellenb.
Jasminum nervosumLoureiro
Jasminum niloticum Gilg
Jasminum nintooides Rehder
Jasminum noldeanum Knobl.
Jasminum nudiflorum Lindl.
Jasminum obtusifolium Baker
Jasminum odoratissimum L. - Yellow Jasmine
Jasminum officinale L. Common Jasmine, Poet's Jasmine, jasmine, jessamine
Jasminum parkeri Dunn - Dwarf Jasmine[7]
Jasminum pauciflorum Benth.
Jasminum pentaneurum Handel-Mazzetti
Jasminum pierreanum Gagnep.
Jasminum polyanthum Franch.
Jasminum prainii H. Léveillé
Jasminum preussii Engl. & Knobl.
Jasminum pubigerum D. Don
Jasminum punctulatum Chiov.
Jasminum quinatum Schinz
Jasminum rehderianum Kobuski
Jasminum rex Dunn
Jasminum rufohirtum Gagnep.
Jasminum sambac (L.) Aiton - Arabian Jasmine
Jasminum schimperi Vatke
Jasminum schroeterianum Schinz
Jasminum seguinii H. Léveillé
Jasminum simplicifolium G.Forst.
Jasminum simplicifolium subsp. australiense P.S.Green
Jasminum simplicifolium subsp. funale (Decne.) Kiew
Jasminum simplicifolium subsp. le-ratii (Schltr.) P.S.Green
Jasminum simplicifolium subsp. sootepense (Craib) ined.
Jasminum simplicifolium subsp. suavissimum (Lindl.) P.S.Green
Jasminum sinense Hemsley
Jasminum stans Pax
Jasminum stenolobum Rolfe
Jasminum stephanense Lemoine
Jasminum streptopus E.Mey.
Jasminum suavissimum Lindl.
Jasminum subglandulosum Kurz
Jasminum subhumile W. W. Sm.
Jasminum subtriplinerve Blume
Jasminum thomense Exell
Jasminum tonkinense Gagnep.
Jasminum tortuosum Willd.
Jasminum undulatum Ker Gawl.
Jasminum urophyllum Hemsl.
Jasminum verdickii De Wild.
Jasminum wengeri C. E. C. Fischer
Jasminum yuanjiangense P. Y. Bai

Παλαιότερες ταξινομήσεις

Παλαιότερα στο Σύστημα κατά Βέτσταϊν (1935) η οικογένεια των Ελαιοειδών υπάγετο στην τάξη των Λιγουστρωδών (Ligustrales).


Πηγές

Λεξικόν φυτολογικόν περιλαμβάνον το ονόματα, την ιθαγένειαν και τον βίον υπερδεκακισχιλίων φυτών, εν οις και τα λόγω χρησιμότητος ή κόσμου καλλιεργούμενα, των οποίων περιγράφονται και η ιστορία, η καλλιέργεια, τα προϊόντα και αι νόσοι. Π.Γ. Γεννάδιος, Αθήνα 1914.
И.П.Хориков, М.Г.Малев. Новогреческо-русский словарь под редакцией П.Пердикиса и Т.Пападопулоса. Москва, издательство Русский язык, 1980.
«Γιασεμί» (στα ελληνικά). Καλλωπιστικά. Ανακτήθηκε στις 2012-04-04.
http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Jasminum~polyanthum
Jasminum polyanthum Ίασμος ο πολυανθής
Jasminum odoratissimum Ίασμος ο ευοσμότατος
Jasminum nitidum Ίασμος ο στιλπνός
http://fyta.createforumhosting.com/jasminum-nitidum-t5840.html

Παραπομπές

И.П.Хориков, М.Г.Малев. Новогреческо-русский словарь под редакцией П.Пердикиса и Т.Пападопулоса. Москва, издательство Русский язык, 1980 (Eλληνο-ρωσικό λεξικό)
Λεξικόν ελληνολατινικόν. Χρήστου Μ. Αδαμαντίου, Αθήνα 1908.
Λεξικόν της καθ’ ημάς ελληνικής διαλέκτου, μεθηρμηνευμένης εις το αρχαίον ελληνικόν και το γαλλικόν, μετά προσθήκης γεωγραφικού πίνακος των νεωτέρων και παλαιών ονομάτων. Σκαρλάτος Δ. Βυζάντιος. Αθήνα 1835.
«Jasmine Wine Half Off: Ιάσμινον» (στα αγγλικά). Pearson's Wine and Spirits. Ανακτήθηκε στις 2012-10-25.
Λεξικό Δημητράκου
LIDDEL SCOTT
Yasmin
Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon
Λεξικόν φυτολογικόν περιλαμβάνον το ονόματα, την ιθαγένειαν και τον βίον υπερδεκακισχιλίων φυτών, εν οις και τα λόγω χρησιμότητος ή κόσμου καλλιεργούμενα, των οποίων περιγράφονται και η ιστορία, η καλλιέργεια, τα προϊόντα και αι νόσοι. Γεννάδιος, Αθήνα 1914

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License