- Art Gallery -

 

.

Ο Αλεσάντρο ντι Μαριάνο Φιλιπέπι (Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi) (1444/1445 – 1510), γνωστός περισσότερο ως Σάντρο Μποτιτσέλι[1], (Sandro Botticelli) ήταν διακεκριμένος Ιταλός ζωγράφος της αναγέννησης. Αποτέλεσε έναν από τους πιο γνωστούς και επιτυχημένους καλλιτέχνες της εποχής του, του οποίου η φήμη άρχισε να εξανεμίζεται κατά τις αρχές του 16ου αιώνα, όταν οι φιλοσοφικές ιδέες που διαπερνούσαν τους πίνακές του άρχισαν να εκτοπίζονται. Το ενδιαφέρον για το έργο του, αναθερμάνθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα, αποκτώντας τη θέση και την αναγνώριση που κατέχει μέχρι σήμερα.

Sandro Botticelli Painting - Young Man Before The Seven Liberal Arts by Sandro Botticelli

Young Man Before The Seven Liberal Arts

Sandro Botticelli Painting - Madonna And Child by Sandro Botticelli and Studio

Madonna And Child

Sandro Botticelli Painting - An Angel Head And Shoulders by Sandro Botticelli

An Angel Head And Shoulders

Sandro Botticelli Painting - Madonna Adoring The Child With Five Angels by Sandro Botticelli

Madonna Adoring The Child With Five Angels

Sandro Botticelli Painting - The Resurrection by Sandro Botticelli and Studio

The Resurrection

Sandro Botticelli Painting - Judith With The Head Of Holofernes by Sandro Botticelli

Judith With The Head Of Holofernes

Sandro Botticelli Painting - The Annunciation by Sandro Botticelli

The Annunciation

Sandro Botticelli Painting - The Rockefeller Madonna. Madonna And Child With Young Saint John The Baptist by Sandro Botticelli

The Rockefeller Madonna. Madonna And Child With Young Saint John The Baptist

Sandro Botticelli Painting - Christ Carrying The Cross by Sandro Botticelli and Studio

Christ Carrying The Cross

Sandro Botticelli Painting - Venus And The Three Graces Offering Presents To A Young Girl by Sandro Botticelli

Venus And The Three Graces Offering Presents To A Young Girl

Sandro Botticelli Painting - Christ The Redeemer Blessing by Studio of Sandro Botticelli

Christ The Redeemer Blessing

Sandro Botticelli Painting - The Holy Family With Saint John The Baptist by Entourage de Sandro Botticelli

The Holy Family With Saint John The Baptist

Sandro Botticelli Painting - The Lamentation Over The Dead Christ by Sandro Botticelli

The Lamentation Over The Dead Christ

Sandro Botticelli Painting - The Virgin And Child With A Pomegranate by Workshop of Sandro Botticelli

The Virgin And Child With A Pomegranate

Sandro Botticelli Painting - The Virgin And Child With Saint John The Baptist by Workshop of Sandro Botticelli

The Virgin And Child With Saint John The Baptist

Sandro Botticelli Painting - Madonna With Saints by Sandro Botticelli

Madonna With Saints

Sandro Botticelli Painting - Annunciazione Di Cestello by Sandro Botticelli

Annunciazione Di Cestello

Sandro Botticelli Painting - The Virgin And Child With Saint John And Two Angels by Workshop of Sandro Botticelli

The Virgin And Child With Saint John And Two Angels

Sandro Botticelli Painting - The Virgin And Child With Saint John And An Angel by Workshop of Sandro Botticelli

The Virgin And Child With Saint John And An Angel

Sandro Botticelli Painting - Drawings For Dantes Divine Comedy by Sandro Botticelli

Drawings For Dantes Divine Comedy

Sandro Botticelli Painting - Idealized Portrait Of A Lady. Portrait Of Simonetta Vespucci As Nymph by Sandro Botticelli

Idealized Portrait Of A Lady. Portrait Of Simonetta Vespucci As Nymph

Sandro Botticelli Painting - Mary With The Child And Singing Angels by Sandro Botticelli

Mary With The Child And Singing Angels

Sandro Botticelli Painting - The Virgin And Child by Workshop of Sandro Botticelli

The Virgin And Child

Four Scenes from the Early Life of Saint Zenobius

Nativity ( Mystical birth )

Saint Francis of Assisi with Angels

Portrait of a young man

Adoration of the Kings ( London)

Three Miracles of Saint Zenobius


Venus and Mars

Birth of Venus

Altar of the Last Judgement : Annunciation

Enthroned Madonna, angels and saints

Enthroned Madonna, angels and saints , detail

Adoration of the Magi ( London)

Adoration of the Magi ( London) , detail

Adoration of the Magi (Washington)

Bardi Altar

Bardi Altar , detail

Bardi Altar , detail

Lamentation of Christ

Lamentation of Christ

The discovery of the decapitated Holofernes

The Return of Judith to Bethulia

The Last Communion of St. Jerome

Defamation

The outcast

Fortitude

Giovanna degli Albizzi with Venus and the Graces

Lorenzo Tornabuoni before the seven liberal arts

Sistine Chapel : punishment of the Levites

Sistine Chapel : punishment of the Levites , detail

Sistine Chapel : punishment of the Levites , detail

Sistine Chapel : The youth of Moses

Sistine Chapel : The Temptation of Christ

Spring (Primavera )

St. Augustine in contemplative prayer

St. Augustine in retreat

St. Sebastian

Madonna of the Magnificat

Madonna del Padiglione

Madonna della Melagrana

Madonna with eight singing angels

Madonna and two angels

Minerva and the Centaur

Mother of God teaches the child Jesus

Portrait of Simonetta Vespucci

Portrait of Giuliano de ' Medici

Portrait of a young woman

Portrait of a Young Woman ( Simonetta Vespuci ? )

Portrait of a young man with red cap

Portrait of a Man with the Medal of Cosimo the Elder

Paintings on Boccaccio 's " Decameron " : First Episode

Paintings on Boccaccio 's " Decameron " : Third Episode

Paintings on the life of St. Zenobius of Florence

Death of Lucretia

Annunciation

Zanobi Altar


Drawings

Allegory

Allegory of loyalty

Arch top with three floating singing angels

Dante and Virgil


Βίος και έργο

Σχεδόν το σύνολο των πληροφοριών για τη ζωή του Μποτιτσέλι, προέρχεται από τη βιογραφία του Τζόρτζιο Βαζάρι, καθώς και από επίσημα έγγραφα της εποχής. Γεννήθηκε το 1445 (ως έτος γεννήσεως αναφέρεται επίσης το 1444) στη Φλωρεντία και ήταν το τελευταίο παιδί του βυρσοδέψη Μαριάνο ντι Βάνι και της Σμεράλντα. Σε νεαρή ηλικία άρχισε να εξασκείται ως χρυσοτέχνης, αξιοσέβαστο επάγγελμα της εποχής, το οποίο ακολούθησαν στα πρώτα τους βήματα και άλλοι ζωγράφοι της αναγέννησης. Σε ηλικία περίπου δεκαοκτώ ετών αποφάσισε εγκαταλείψει τη χρυσοτεχνία και να ασχοληθεί με τη ζωγραφική. Μαθήτευσε στο πλευρό του Φρα Φιλίπο Λίπι (περ. 1406-1469), ενός από τους διασημότερους ζωγράφους της Φλωρεντίας, ο οποίος συνεργαζόταν με ισχυρές οικογένειες της πόλης, όπως των Μεδίκων, λαμβάνοντας σημαντικές παραγγελίες. Ο Μποτιτσέλι βρέθηκε στο εργαστήριό του, στο Πράτο, πιθανότατα από το 1461 ή 1462 μέχρι το 1467 και ο πρώτος πίνακας που φιλοτέχνησε, μία Προσκύνηση των Μάγων, χρονολογείται στην περίοδο 1465-67.

Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του κοντά στον Λίπι, επέστρεψε στη γενέτειρά του και απέκτησε το δικό του εργαστήριο. Την ίδια περίοδο, δέχθηκε την επιρροή του Αντρέα ντελ Βερόκιο, δασκάλου του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Μία από τις πρώτες παραγγελίες που ανέλαβε, χρονολογείται με ακρίβεια στο 1470 και περιλάμβανε μία σειρά πινάκων που θα απεικόνιζαν τις επτά βασικές αρετές (δύναμη, πίστη, ελπίδα, δικαιοσύνη, αγάπη, σύνεση και εγκράτεια), για λογαριασμό ενός ειδικού δικαστηρίου, με αρμοδιότητα σε υποθέσεις εμπορικού δικαίου. Ο Μποτιτσέλι φιλοτέχνησε τελικά μόνο τη Δύναμη, έργο για το οποίο έλαβε την αμοιβή του στις 18 Αυγούστου 1470. Δύο χρόνια αργότερα, έγινε μέλος της συντεχνίας του Αγίου Λουκά, ενώ στα πρακτικά της συντεχνίας αναφέρεται επίσης ο γιος του δασκάλου του και ζωγράφος Φιλιππίνο Λίπι ως βοηθός του. Το 1474 ταξίδεψε στην Πίζα, όπου κατόπιν παραγγελίας ανέλαβε να φιλοτεχνήσει νωπογραφίες για το Καμποσάντο, ωστόσο εργάστηκε τελικά για τη διακόσμηση του καθεδρικού ναού της πόλης φιλοτεχνώντας την Ανάληψη της Παναγίας, έργο που όμως δεν ολοκλήρωσε, για άγνωστους λόγους. Στη δεκαετία του 1470, ο Μποτιτσέλι ολοκλήρωσε αρκετές προσωπογραφίες μέσα από τις οποίες εδραιώθηκε η φήμη του, όπως φαίνεται από το γεγονός πως φιλοτέχνησε πορτρέτα επιφανών προσωπικοτήτων της υψηλής κοινωνίας της Φλωρεντίας. Στις σημαντικότερες από αυτές, ανήκει η Προσωπογραφία του Τζουλιάνο των Μεδίκων (περ. 1476-78) καθώς και η Προσωπογραφία νέου που κρατά μετάλλιο του Κόζιμο των Μεδίκων (περ. 1475). O Μποτιτσέλι συνδέθηκε στενά με την οικογένεια των Μεδίκων και μέσα από τον ευρύτερο κύκλο των γνωριμιών της, ήρθε σε επαφή με τις ιδέες του νεοπλατωνισμού.
Αλληγορία της Άνοιξης (περ. 1482). Στο κέντρο της σύνθεσης δεσπόζει η μορφή της Αφροδίτης, ενώ πάνω από το κεφάλι της, ο Έρωτας ρίχνει τα βέλη του με τα μάτια δεμένα. Στο αριστερό τμήμα του πίνακα διακρίνονται οι τρεις Χάριτες και ο Ερμής. Στο δεξί άκρο, ο Ζέφυρος κυνηγά τη νύμφη Χλωρίδα, δίπλα από την οποία βρίσκεται η θεά των λουλουδιών Φλώρα

Το 1480, η οικογένεια Βεσπούτσι του ανέθεσε μία νωπογραφία για την εκκλησία των Αγίων Πάντων στη Φλωρεντία, με θέμα το όραμα του Αγίου Αυγουστίνου στο οποίο εμφανίστηκε ο Άγιος Ιερώνυμος. Το έργο αυτό, επρόκειτο να συνοδεύσει τη νωπογραφία του Αγίου Ιερώνυμου, έργο του Ντομένικο Γκιρλαντάγιο. Τον επόμενο χρόνο επισκέφτηκε τη Ρώμη, προσκεκλημένος του πάπα Σίξτου Δ', προκειμένου να διακοσμήσει μαζί με άλλους διακεκριμένους ζωγράφους της εποχής όπως ο Γκιρλαντάγιο, ο Κόζιμο Ροσέλι και ο Περουτζίνο, τους τοίχους της Καπέλα Σιξτίνα. Ο Μποτιτσέλι φιλοτέχνησε, για το σκοπό αυτό, δύο νωπογραφίες στις οποίες απεικονίζονταν οι Πειρασμοί του Χριστού και η Εξέγερση των Εβραίων. Επέστρεψε στη Φλωρεντία την άνοιξη του 1482 και τα επόμενα χρόνια ολοκλήρωσε αρκετά αλληγορικά έργα, με θέματα δανεισμένα από τη μυθολογία, χωρίς ωστόσο να εγκαταλείψει τις θρησκευτικές συνθέσεις. Σε αυτή την περίοδο ανήκει και ένα από τα σημαντικότερα έργα του, η Αλληγορία της Άνοιξης (La Primavera), πίνακας που συμβολίζει τον ερχομό της ομώνυμης εποχής και αποτελεί ένα από τα πλέον δυσερμήνευτα έργα του Μποτιτσέλι. Κεντρική μορφή του έργου είναι η θεά του έρωτα Αφροδίτη, η οποία απεικονίζεται στον κήπο της, πλαισιωμένη από τις τρεις Χάριτες που εκτελούν ένα κυκλικό χορό, τον αγγελιοφόρο Ερμή, τον φτερωτό Έρωτα, τη θεά των λουλουδιών Φλώρα και τον Ζέφυρο, ο οποίος κυνηγά μία νύμφη. Θεωρείται πιθανό πως ο Μποτιτσέλι εμπεύστηκε την Άνοιξη από το έργο του ποιητή της αυλής των Μεδίκων, Άντζελο Πολιτσιάνο, ενώ άλλες γραπτές πηγές που έχουν προταθεί για την κατανόηση των λεπτομερειών του πίνακα είναι το έργο του Οβίδιου Fasti, καθώς και το De rerum natura του Λουκρήτιου.
Η Γέννηση της Αφροδίτης (περ. 1485), 172,5 x 278,5 εκ, Uffizi, Φλωρεντία. Ο Μποτιτσέλι απεικονίζει την Αφροδίτη να στέκεται σε ένα κοχύλι που επιπλέει, ενώ ο Ζέφυρος και η Αύρα την οδηγούν στη στεριά, όπου μία από τις Ώρες την περιμένει για να την καλύψει με ένα μανδύα.

Το 1482 συμμετείχε στη διακόσμηση της Sala dei Gigli στο Παλάτσο Βέκιο, αν και δεν διασώζεται κανένα ίχνος από το έργο του. Τον επόμενο χρόνο φιλοτέχνησε τέσσερις σκηνές, βασισμένες στο Δεκαήμερο του Βοκάκιου, παραγγελία του εμπόρου της Φλωρεντίας Αντόνιο Πούτσι. Οι πίνακες προορίζονταν ως δώρο για το γάμο του γιου του, Τζιανότσο, και απεικόνιζαν την ιπποτική ιστορία αγάπης με πρωταγωνιστή τον ήρωα Ναστάζιο ντέλι Ονέστι. Στα μέσα της δεκαετίας του 1480 ολοκληρώθηκε επίσης ένας από τους πλέον δημοφιλείς πίνακές του, η Γέννηση της Αφροδίτης, έργο του οποίου δεν γνωρίζουμε τον παραγγελιοδότη, ωστόσο εικάζεται πως αποτέλεσε παραγγελία της οικογένειας των Μεδίκων καθώς βρισκόταν στην κατοχή της οικογένειας στις αρχές του 16ου αιώνα. Ο Μποτιτσέλι φιλοτέχνησε το έργο χρησιμοποιώντας ως πηγή τον Όμηρο και απεικόνισε τη στιγμή κατά την οποία η Αφροδίτη φθάνει στο νησί των Κυθήρων, μετά τη γέννησή της. Στο αριστερό άκρο του πίνακα, απέδωσε το Ζέφυρο μαζί με την Αύρα, οι οποίοι προσπαθούν να φυσήξουν έτσι ώστε η Αφροδίτη να φτάσει στη στεριά όπου θα την υποδεχτεί μία από τις Ώρες. Ο Μποτιτσέλι απεικόνισε την Αφροδίτη σύμφωνα με τις κλασικές αναλογίες των αρχαίων αγαλμάτων, ενώ για τη στάση της ακολούθησε το πρότυπο της Αιδήμονος Αφροδίτης (Venus Pudica).

Η μυστική γέννηση, 1500, 108.5 x 15 εκ, Εθνική Πινακοθήκη, Λονδίνο

Σύμφωνα με τον Βαζάρι, ο Μποτιτσέλι ανταποκρίθηκε στην έξαρση του θρησκευτικού συναισθήματος που σημειώθηκε στη Φλωρεντία στα τέλη του 1480 με υπαίτιο τον μοναχό Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα. Στην προτροπή του τελευταίου, προς τους πολίτες της Φλωρεντίας, να ρίξουν στην «πυρά της ματαιοδοξίας» (falò delle vanità) όλα τα πολύτιμα αντικείμενά τους, ανταποκρίθηκαν αρκετοί ζωγράφοι της εποχής, καταστρέφοντας μέρος των έργων τους, ωστόσο δεν είναι βέβαιο αν ο Μποτιτσέλι ανήκε σε αυτούς. Η επίδραση του Σαβοναρόλα αποτυπώθηκε στο έργο του και ειδικότερα μέσα από την εμφανή μείωση των πινάκων με κοσμικά θέματα. Ο τελευταίος μη θρησκευτικός πίνακας που φιλοτέχνησε ήταν Η Συκοφαντία του Απελλή (περ. 1495), έργο που βασίστηκε σε ένα χαμένο έργο του ζωγράφου της αρχαιότητας Απελλή, γνωστό μόνο μέσα από τους Νεκρικούς Διαλόγους του Λουκιανού. Ένα από τα σημαντικότερα έργα του Μποτιτσέλι σε αυτή την περίοδο, ενδεικτικό της επιρροής του Σαβοναρόλα αλλά και της θρησκευτικής έξαρσης της εποχής, υπήρξε επίσης η Μυστική Γέννηση (1500), έργο που αποτελεί μία εκδοχή του θέματος της προσκύνησης των ποιμένων και φιλοτεχνήθηκε μετά τον απαγχονισμό του Σαβοναρόλα. Είναι ο μοναδικός πίνακας που φέρει την υπογραφή του Μποτιτσέλι καθώς και την ημερομηνία ολοκλήρωσής του, χάρη στην αρχαία ελληνική επιγραφή που φιλοτέχνησε ο ίδιος, η οποία έγραφε:

Εγώ, ο Αλέξανδρος, ζωγράφισα το έργο αυτό, στο τέλος του έτους 1500, σε καιρούς ταραγμένους για την Ιταλία, στο μισό του χρόνου, κατά την εκπλήρωση της προφητείας του 11ου κεφαλαίου [της Αποκάλυψης] του Ιωάννη, στην εποχή της δεύτερης πληγής της Αποκάλυψης, όταν ο διάβολος αφήνεται ελεύθερος για τρεισήμισι χρόνια. Μετά θα αλυσοδεθεί σύμφωνα με το 12ο κεφάλαιο και θα τον δούμε να συντρίβεται, όπως σε αυτό τον πίνακα.

Στα τελευταία έργα του, ο Μποτιτσέλι υιοθέτησε ένα απλούστερο ύφος, απέριττο και απαλλαγμένο από έντονα διακοσμητικά στοιχεία που θα αποσπούσαν την προσοχή του θεατή από το κεντρικό θέμα, πιθανά διότι δεν στόχευε στην τέρψη όσο στη διδακτική λειτουργία του πίνακα. Στο τέλος της ζωής του, διάφορες ασθένειες καθώς και μία αναπηρία εξαιτίας της παραμόρφωσης της πλάτης του, του στέρησαν την επαφή με τη ζωγραφική. Πέθανε στις 17 Μαΐου του 1510 και θάφτηκε στο κοιμητήριο της εκκλησίας των Αγίων Πάντων.

Σημειώσεις

1. ↑ To όνομα Μποτιτσέλι (botticelli) προέρχεται πιθανά από το προσωνύμιο Il Botticello (μικρό βαρέλι) του αδελφού του, Τζιοβάνι, το οποίο απέκτησε λόγω του πάχους του. Το προσωνύμιο αυτό καθιερώθηκε καθώς φαίνεται και αποδόθηκε σε όλη την οικογένεια. Σύμφωνα με μία άλλη εξήγηση, το όνομα Μποτιτσέλι προήλθε από τον όρο batigellο, που χαρακτήριζε εκείνον που επεξεργαζόταν το χρυσό. Τόσο ο ίδιος όσο και ο αδελφός του, Αντόνιο, εξασκήθηκαν στη χρυσοτεχνία. Άλλες πηγές αναφέρουν πως Μποτιτσέλι ήταν το όνομα του χρυσοτέχνη στον οποίο μαθήτευσε.


Βιβλιογραφία

* Barbara Deimling, Σάντρο Μποτιτσέλι 1444/1445-1510, Taschen 2005, ISBN 960-235-713-4
* Ronald Lightbrown, Sandro Botticelli: Life and Work, Abbeville Press (1989), ISBN 089-659-231-0
* Τζόρτζιο Βαζάρι, Καλλιτέχνες της Αναγέννησης, εκδ. Κανάκης, 1995


Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Sandro Botticelli, λήμμα της Καθολικής Εγκυκλοπαίδειας
* Sandro Botticelli (artchive)
* Web Gallery of Art - Βιογραφία και φωτογραφίες έργων του Μποτιτσέλι
* World Art Treasures

Ζωγράφοι

Ιταλοί

Εγκυκλοπαίδεια Ιταλίας

Κόσμος

Αλφαβητικός κατάλογος

Hellenica World

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License