- Γεγονότα, Hμερολόγιο -

 

.

Πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου
Ελληνική Επανάσταση του 1821
Χρονολογία 25 Οκτ.-31 Δεκ. 1822
Τόπος Μεσολόγγι
Έκβαση Ελληνική νίκη
Μαχόμενα μέρη
Έλληνες επαναστάτες Οθωμανική αυτοκρατορία
Αρχηγοί
Αλ. Μαυροκορδάτος, Μπότσαρης Κιουταχής

Ομέρ Βρυώνης

Δυνάμεις
380+700 7000+3000


Μετά την καταστροφική μάχη του Πέτα για τους Έλληνες επαναστάτες στις 4 Ιουλίου 1822, ο τουρκικός στρατός κατευθύνονταν από την Ήπειρο προς το Μεσολόγγι με επικεφαλής τον Κιουταχή, χωρίς να συναντήσει αξιόλογη αντίσταση. Στις 10 Οκτωβρίου ο Ομέρ Βρυώνης, αφού εξασφάλισε την υποταγή των οπλαρχηγών του Ξηρομέρου και του Βάλτου Γεωργίου Βαρνακιώτη,[1] Γώγου Μπάκολα[2] και Ανδρέα Ίσκου, που είχαν δηλώσει υποταγή στους δύο πασάδες, συναντήθηκε με τις δυνάμεις του Κιουταχή και στις 25 Οκτωβρίου δύναμη επτά χιλιάδων ανδρών έφτασε έξω από το Μεσολόγγι, όπου βρισκόταν ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο Μάρκος Μπότσαρης και ο Κίτσος Τζαβέλλας αποφασισμένοι να κρατήσουν την πόλη με οποιαδήποτε θυσία.[3] Ο Γιουσούφ πασάς με τον στόλο του συμπλήρωνε τον αποκλεισμό της πόλης από τη θάλασσα. Η πόλη είχε άθλια οχύρωση και ελάχιστους υπερασπιστές· κατά τονΣπυρίδωνα Τρικούπην 380 και κατά Gordon 380.[4] Οχύρωση «εκ των ενόντων» είχε κάνει ο Μαυροκορδάτος στο Μεσολόγγι τον Σεπτέμβριο του 1821.[5]

Πολιορκία

Ο Μαυροκορδάτος στο Μεσολόγγι ,

Μετά την καταστροφή στο Πέτα «ο [Μάρκος] Μπότσαρης... ευρέθη εις το Μισολόγγι με δεκαπέντε μόνον στρατιώτας· και αυτός λοιπόν και άλλοι έλεγον τον Μαυροκορδάτον ότι δεν ήτο δυνατόν να ανθέξωσιν... διότι δεν είχον ανάλογον δύναμιν, και δια τούτο εγνωμοδότουν να καταλάβωσιν αλλού που άλλην θέσιν (sic). Αλλ΄ο Μαυροκορδάτος: 'εδώ΄ είπε, θ΄αποθάνω· τότε και ο Μπότσαρης απεκρίθη: αλλά και εγώ θ΄αποθάνω μετά σου».[6] Ο Μαυροκορδάτος οργάνωσε την άμυνα και χρησιμοποίησε όλες τις μεθόδους της οχυρωματικής τέχνης και τα τεχνάσματα που μπόρεσε να επινοήσει,[7] («Ο δε Μαυροκορδάτος, όστις είχεν επιδιορθώσει το τείχος και τους προμαχώνας και καθαρίσει την τάφρον ούσαν πλήρη πετρών και χωμάτων, και ευρών εις την αποθήκην λόγχας πολλάς τουφεκίων, είχε τας προσηλώσει εις ξύλα και παρατάξει επί του εκτεταμένου τείχους εις τρόπον ώστε να φαίνωνται ότι υπήρχον πλήθος στρατευμάτων... δεν έπαυε γράφων την Γερουσίαν της Πελοποννήσου και επικαλούμενος την βοήθειαν της»).[8]
Τοιχογραφία στο Μέγαρο της Βουλής του δεύτερου ανατολικού τοίχου. Ο Μαυροκορδάτος υπερασπίζεται γενναία το Μεσολόγγι[9]

Στο στρατόπεδο των πολιορκητών υπήρχε διχογνωμία για το σχέδιο ενεργειών. O Κιουταχής υποστήριζε την άμεση κατάληψη του Μεσολογγίου με έφοδο ενώ ο Ομέρ Βρυώνης ήταν της γνώμης να το καταλάβουν δια συμβιβασμού, προκειμένου να διατηρηθεί η πόλη αλώβητη για τις ανάγκες του στρατού μετά την ερήμωση της Αιτωλοακαρνανίας. Τελικά επικράτησε η γνώμη του Ομέρ Βρυώνη. Οι πολιορκούμενοι εξέλαβαν ως θείο δώρο την εξέλιξη αυτή και έτσι ο Μάρκος Μπότσαρης άρχισε ατέρμονες συνομιλίες- πλαστές διαπραγματεύσεις- («καπάκια») [10] περί παράδοσης με τους πολιορκητές, για να κερδίσουν χρόνο ώστε να προφτάσει η βοήθεια που είχαν ζητήσει από την Πελοπόννησο και τα νησιά.α[›]

Συγχρόνως ο Μαυροκορδάτος διήγειρε την αντιζηλία μεταξύ των πασάδων. Γιατί ξαφνικά εμφανίζεται και τρίτος επίδοξος εκπορθητής, ο Γιουσούφ πασάς της Πάτρας, που είχε αναλάβει τον αποκλεισμό του Μεσολογγίου από την θάλασσα, και ζητά από τον Μαυροκορδάτο να παραδοθεί σ’αυτόν κάνοντας δελεαστικότερες προτάσεις. Ο Μαυροκορδάτος φροντίζει να μάθει την πρόταση αυτή ο Ομέρ Βρυώνης, ο οποίος εξαγριώνεται με τον Γιουσούφ, που θέλει να του αρπάξει το τρόπαιο «με τρία ψωρόπλοια» και επιμένει στην άποψή του.β[›] Τελικά έρχεται η βοήθεια, ο Μάρκος δηλώνει στους Τούρκους ότι λυπάται αλλά τώρα δεν γίνεται τίποτε.γ[›] Από τις 8 Νοεμβρίου, οκτώ υδραιοσπετσιώτικα πλοία αποβίβασαν στο Μεσολόγγι επτακοσίους Πελοποννησίους με τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, τον Ανδρέα Ζαϊμη και τον Κανέλλο Δεληγιάννη και λίγες μέρες αργότερα έφτασαν οπλαρχηγοί της Δυτικής Στερεάς με τους άνδρες τους.[11]

Ήδη ο βαρύς χειμώνας ταλαιπωρούσε το τουρκικό στρατόπεδο, τα τρόφιμα και πολεμοφόδιά του άρχισαν να ελαττώνονται και είχε δημιουργηθεί «μέγας γογγυσμός κατά των πασάδων και εψιθυρίζετο και η διάλυσίς του». Έτσι ο Ομέρ Βρυώνης αποφάσισε έφοδο λίγο πριν τα ξημερώματα της 25ης Δεκεμβρίου 1822 με την ελπίδα να βρίσκονται οι Έλληνες στις εκκλησίες και όχι στα τείχη. Αλλά η φρουρά είχε ειδοποιηθεί.δ[›] Ο Μαυροκορδάτος ανακάλεσε ένα τμήμα έτοιμο να φύγει σε αποστολή και διέταξε να μην ανοίξουν οι εκκλησίες. Η έφοδος απέτυχε οικτρά. Οι Τούρκοι είχαν πεντακόσιους νεκρούς, οι Έλληνες τέσσερις και δύο τραυματίες. Στη συνέχεια άλλα τμήματα που είχαν ήδη βγει από το Μεσολόγγι επέπεσαν στον εχθρό και του προξένησαν νέες σοβαρές απώλειες, οι οπλαρχηγοί που είχαν προσκυνήσει εγκατέλειψαν τους Τούρκους, ο Καραϊσκάκης τους χτύπησε κι αυτός, κι ο όλεθρος ολοκληρώθηκε κατά την διάβαση του πλημμυρισμένου Αχελώου. Τα υπολείμματα των δυνάμεων του Κιουταχή και του Ομέρ Βρυώνη έφθασαν σε κακή κατάσταση στις 21 Φεβρουαρίου 1823 στον Κραβασσαρά (σημερινή Αμφιλοχία) και στη συνέχεια πέρασαν με πλοία στην Πρέβεζα.[12]
Η λαϊκή μούσα για την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου

Νάμουν πουλί να πέταγα, να πήγαινα του ψήλου,
ν΄' αγνάντευα τη Ρούμελη, το δόλιο Μεσολόγγι,
πώς πολεμά με την Τουρκιά, με τέσσερους πασάδαις.
πέφτουν η μπόμπες σα βροχή, η μπάλαις σα χαλάζι,
κι' αυτό το λιανοντούφεκο σαν άμμος της θαλάσσης.
κλαίουν μαννούλαις για παιδιά, γυναίκες για τους άνδραις
κλαίει κι' η μαύρη μας η γη πώχασε τη σπορά της....[13]

Ο Διονύσιος Σολωμός και η πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου


Το σπαθί σου αντισηκώνεις,
Τρία πατήματα πατάς,
Σαν τον πύργο μεγαλώνεις,
Και εις το τέταρτο κτυπάς·

— Διονύσιος ΣολωμόςΣτρ.96.
Ύμνος εις την Ελευθερίαν

ο Διονύσιος Σολωμός με νωπά τα γεγονότα στο νου του, αναφέρεται στην πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου και την καταστροφική διάβαση του Αχελώου από τους Τούρκους στο ποίημα του «Ύμνος εις την Ελευθερίαν», που έγραψε το Μάιο του 1823 (στροφές 88-121).

Η ημιτελής μορφή της επεξεργασίας 1834-44 στους Ελεύθερους Πολιορκημένους[14] (Δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου) Β΄σχεδίασμα και Γ΄σχεδίασμα δημοσιεύτηκε το 1844 από τον Ιάκωβο Πολυλά.
Σημειώσεις

^ α: «Αυτός ο Μαυροκορδάτος [λέει ο Μάρκος Μπότσαρης στον Τουρκαλβανό Άγο Βασσιάρη] έχει στις διαταγες του ένα σύνταγμα φράγκων • πρέπει να τους εξαγοράσω • μόνο δός μου χρόνο» • και άλλα ψέματα για τρομερές δυνάμεις Ελλήνων και Φράγκων (δεκαεπτά μόνο Φιλέλληνες είχαν διασωθεί στο Πέτα). «Μπέσα για μπέσα, γιε του Κίτσου ! -Μπέσα για μπέσα, ένδοξε αγά !»[15]

^ β: «ούτος δ΄ενεργεί και μανθάνει ο Ωμερβριώνης την πρόσκλησιν του Γιουσούφ πασιά, επί σκοπώ να τους εμπνεύσει αντιζηλίαν δια να κερδίζει καιρόν, και επιτυγχάνει τον σκοπόν».[16]

^ γ: Τελική απάντηση του Μάρκου Μπότσαρη προς τους Τούρκους:«Εγώ ζήτησα δια να σας κάμω δούλευσιν δια προσκύνησιν, πλην τώρα δεν ημπορώ, επειδή και έφθασαν οι πρώτοι του Μορέως, και λέγουν ότι έχουν δια την ευγένειάν της μπαρούτι και μολύβι»[17]

^ δ: Κατά τον Τρικούπη το σχέδιο της τουρκικής επίθεσης αποκάλυψε στον γραμματέα του στρατηγού Μακρή ο Ιωάννης Γούναρης, κυνηγός του Ομέρ Βρυώνη, ο οποίος, μη μπορώντας να τον συλλάβει, έσφαξε κατά την επιστροφή του στην Άρτα την γυναίκα και τα παιδιά του Γούναρη.[18]
Παραπομπές- Υποσημειώσεις

↑ Ανδρέας Κάλβος, Λυρικά, Ωδής ενάτη, Και καταφρονημένος/ ο Βαρνικώτης έγινε./Γύρευε από την μοίραν σου/κρυπτόν ΄να σου χαρίση/ τάφον εις όλους. στρ.ιε.
↑ Κώστας Κρυστάλλης, Σκιαί του Άδου «Η άτιμη η προδοσιά/ του Γώγου του Μπακόλα»
↑ Ελληνική Ιστορία, Εκδοτική Αθηνών, Τόμ. 25 σ.287
↑ Thomas Gordon, History of the Greek revolution, 1832, I 458
↑ Ιωάννης Φιλήμων, Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, Δ΄247
↑ Νικόλαος Σπηλιάδης, Απομνημονεύματα δια να χρησιμεύσωσιν εις την Νέαν Ελληνικήν Ιστορίαν, 1851 Α΄σ.365
↑ Νικόλαος Σπηλιάδηςο.π. Α΄454, 455
↑ Νικόλαος Σπηλιάδης ο.π. Α΄454-455.
↑ Πίνακες στο Μέγαρο της Βουλής
↑ Κωστής Παπαγιώργης, «Τα καπάκια», εκδ, Καστανιώτη
↑ Ελληνική Ιστορία, Εκδοτική Αθηνών 1992, Τόμ. 25 σ.287
↑ Η εξιστόρηση του τέλους της πολιορκίας στον Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, Λονδίνο 1857 (Γιοβάνης 1978), τ. Β΄σ. 350-357.
↑ Τρικούπης, ο.π., τ. Β΄σ. 357.
↑ Σχεδιάσματα Διονυσίου Σολωμού
↑ Αλέξανδρος Σούτσος : Histoire de la révolution grecque, 1829, σ.255.
↑ Νικόλαος Σπηλιάδης, ο.π. Α΄ 486
↑ Απόστολος Βακαλόπουλος, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, Θεσσαλονίκη 1980 κ.ε. ΣΤ΄σ.314
↑ Τρικούπης, ο.π., τ. Β΄σσ.351 και 393.}}

Πηγές

Σπυρίδων Τρικούπης, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, Λονδίνο 1857 (Γιοβάνης 1978)
Ιωάννης Φιλήμων, Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως 18959-1861
Yemeneniz Eugene, Scenes et recits des gueres de l΄Independance, Paris 1869, όπου περιλαμβάνεται η βιογραφία του Μαυροκορδάτου (σελ.131-189)
Pouqueville François: Histoire de la régénération de la Grèce, 1824.
Ιστορικόν Αρχείον Μαυροκορδάτου (ΙΑΜ) που βρίσκεται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και εκδίδεται από την Ακαδημία Αθηνών στη σειρά Μνημεία της Ελληνικής Ιστορίας με επιμέλεια Εμμ. Πρωτοψάλτη (1963 κ.ε.)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Το ελληνικό δημοτικό τραγούδι και η επανάσταση του 1821
Στις 2 Ιανουαρίου 1823 φθάνει στο Μεσολόγγι ο Βύρων


Χρονολόγιο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821

1821
Επανάσταση της Μάνης • Μάχη της ΚαλαμάταςΞεσηκωμός της ΠάτραςΜάχη του ΚατσαρούΠολιορκία της ΓαστούνηςΠολιορκία των ΣαλώνωνΠολιορκία του ΛιδωρικίουΜάχη του ΜαλανδρίνουΠολιορκία της ΛιβαδειάςΜάχη του ΛεβιδίουΜάχη της ΑθήναςΜάχη της ΒλαχοκερασιάςΜάχη του ΛάλαΣφαγή της ΒυτίναςΣφαγές των ΧριστιανώνΠολιορκία του ΝεοκάστρουΠολιορκία της ΜονεμβασίαςΠολιορκία του Μπεκίου • Εξέγερση της Σωζόπολης • Μάχη του ΜπαϊρακτάρηΜάχη του ΠατρατζικίουΜάχη της ΑλαμάναςΜάχη του ΓαλατσίουΜάχη του Βαλτετσίου • Μάχη των Δολιανών • Μάχη του Αγίου Αθανασίου ΚαρύταιναςΠολιορκία της ΑταλάντηςΠολιορκία της ΜενδενίτσαςΠολιορκία των Αθηνών • Μάχη του Σαλτικίου • Εξέγερση της Καλλίπολης • Μάχη του ΒραχωρίουΜάχη του ΚαβοφονιάΜάχη στο Χάνι της ΓραβιάςΜάχη των Βρυσακίων • Ναυμαχία της Ερεσσού • Μάχη του ΔραγατσανίουΜάχη της Θεσσαλονίκης • Μάχη της Ρεντίνας Θεσσαλονίκης • Μάχη του Εγρί Μπουτζάκ • Μάχη των Βασιλικών Θεσσαλονίκης • Μάχη του ΣκουλενίουΜάχη της Γράνας • Α΄ Εξέγερση της Θάσου • Ναυμαχία της Κεραμωτής • Μάχη των Βασιλικών Φθιώτιδας • Μάχη των Πέντε Πηγαδίων • Καταστροφή της ΒοστίτσαςΚαταστροφή του ΓαλαξειδίουΆλωση της ΤριπολιτσάςΈφοδος στο ΠαλαμήδιΜάχη της Μονής Σέκκου
1822
Πολιορκία του Ακροκορίνθου • Μάχη του Ρεθύμνου • Μάχη των Χανιών • Ναυμαχία της ΠάτραςΜάχη του ΓηροκομείουΜάχη στα Στύρα • Μάχη της Βέροιας • Μάχη της Κατράνιτσας • Σφαγή της Χίου • Καταστροφή της Νάουσας • Μάχη του Κολινδρού • Μάχη της Καστέλλας • Μάχη της Καστανιάς Ημαθίας • Άλωση της Ακρόπολης • Μάχη της Μηλιάς • Μάχη της ΜαλάξαςΜάχη στο ΚομπότιΜάχη της ΠλάκαςΜάχη του ΠέταΜάχη της Σπλάντζας • Μάχη του Φαναρίου • Άλωση του Ακροκορίνθου • Μάχη των Δερβενακίων • Μάχη της Κιάφας • Μάχη στον Άγιο Σώστη • Ναυμαχία των Σπετσών • Μάχη του Μαυρονόρους • Ναυμαχία της ΤενέδουΚατάληψη του ΠαλαμηδίουΠρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου
1823
Μάχη της Ακράτας • Μάχη του Αγίου Βλασίου • Μάχη στο Τρίκερι • Μάχη του Παρνασσού • Άλωση της Αράχοβας • Μάχη του Καρπενησίου (ή Κεφαλόβρυσου) • Μάχη της Ίδης • Μάχη της ΚαλιακούδαςΜάχη του ΑιτωλικούΠολιορκία του ΑιτωλικούΜάχη της ΚαρύστουΚαταστροφή του ΜελιδονίουΜάχη της Γραμβούσας • Ναυμαχία της Χίου • Ναυμαχία της Μυτιλήνης • Ναυμαχία της Κρήτης • Δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου
1824
Καταστροφή της ΚάσουΚαταστροφή των ΨαρώνΜάχη της ΆμπλιανηςΝαυμαχία της ΣάμουΜάχη της ΠανάσαρηςΜάχη του ΒουργαρελίουΝαυμαχία του ΓέρονταΝαυμαχία της Αστυπαλαίας
1825
Μάχη του Κρεμμυδίου • Μάχη της Σχοινόλακκας • Πτώση της ΣφακτηρίαςΠτώση του ΝεοκάστρουΝαυμαχία της Μεθώνης • Ναυμαχία της Άνδρου • Τρίτη πολιορκία του ΜεσολογγίουΜάχη στο ΜανιάκιΜάχη του Βαρυπέτρου • Μάχη του Καφηρέα • Μάχη στα Τράμπαλα • Μάχη του ΚακοσάλεσιΜάχη των ΜύλωνΜάχη στα Τρίκορφα • Μάχη της Αλεξάνδρειας • Εκστρατεία στο Λίβανο
1826
Μάχη της ΚλείσοβαςΈξοδος του ΜεσολογγίουΜάχη του Θριάσιου Πεδίου • Ναυμαχία της Μυτιλήνης • Μάχη της ΒέργαςΠολιορκία της ΒαρνάκοβαςΜάχη του ΧαϊδαρίουΜάχη της ΔόμβραιναςΠολιορκία της ΑκροπόλεωςΜάχη της Αράχωβας
1827
Μάχη στο ΔίστομοΜάχη του ΚαματερούΜάχη στο ΚερατσίνιΜάχη του ΑνάλατουΠτώση της ΑκρόποληςΜάχη της Καυκαριάς • Ναυμαχία του Νεοκάστρου • Ναυμαχία του Ναυαρίνου • Ναυμαχία της Ιτέας • Εκστρατεία της Χίου
1828
Πάταξη της πειρατείας στο Αιγαίο • Β΄ Εξέγερση της Θάσου • Ναυμαχία της Καβάλας • Ναυμαχία του κάβο Μπαμπά • Μάχη του Φραγκοκάστελλου • Μάχη του Κόρακα • Μάχη της Γραμμένης Οξυάς • Μάχη της Τέρνοβας
1829
Μάχη του ΜαρτίνουΜάχη του Ανηφορήτου • Πρώτη μάχη της Θήβας • Δεύτερη μάχη της Θήβας • Συμπλοκές Ωρωπού και Μενιδίου • Παράδοση της Βόνιτσας • Μάχη της Πέτρας

Κόσμος

Αλφαβητικός κατάλογος

Hellenica World - Scientific Library

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License